Mirasta Tenkis Davası Nedir? Şartları, Süresi ve Saklı Pay Hesabı – 2026
Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal eden ölüme bağlı tasarruflarının ve belirli sağlararası kazandırmalarının, saklı pay tamamlanıncaya kadar indirilmesini sağlar (TMK m. 560 vd.). Dava, ihlalin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl içinde açılmalıdır; görevli mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
Saklı payınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, İzmir’de tenkis davasının nasıl yürüdüğünü ve dava açma sürelerini İzmir tenkis davası avukatı sayfamızda özetledik.
İçindekiler
Mirasta tenkis davası, mirasbırakanın vasiyetname, mirasçı atama, bağış veya benzeri kazandırmalarla saklı paylı mirasçıların kanunen korunan miras hakkını ihlal etmesi halinde açılan davadır. Bu dava ile mirasbırakanın yaptığı tasarruf tamamen geçersiz hale getirilmez; yalnızca saklı payı aşan kısmın yasal sınıra indirilmesi amaçlanır.
Kısa cevap: Tenkis davası, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşarak saklı paylı mirasçıların miras hakkını zedelemesi durumunda başvurulan hukuki yoldur. Davayı kural olarak altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş gibi saklı paylı mirasçılar açabilir. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halükarda kanunda öngörülen on yıllık üst süre içinde açılmalıdır.
Miras uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan sorunlardan biri, mirasbırakanın sağlığında bazı mirasçıları kayırması veya malvarlığının önemli bir bölümünü belirli kişilere devretmesidir. Özellikle taşınmaz devri, bağış, vasiyetname, ölünceye kadar bakma sözleşmesi, mirasçı atama ve gizli bağış iddiaları tenkis davasının gündeme gelmesine neden olabilir.
Saklı payınızın ihlal edildiğini mi düşünüyorsunuz?
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı taşınmaz devri, bağış, vasiyetname veya mirasçı ataması nedeniyle miras hakkınızın zedelendiğini düşünüyorsanız, hak düşürücü süre geçmeden hukuki değerlendirme yapılması önemlidir. İzmir’de miras hukuku ve tenkis davası konusunda destek almak için Av. Rıdvan Güney Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal eden ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarının, mirasbırakanın tasarruf edebileceği yasal sınıra çekilmesini sağlayan yenilik doğurucu bir davadır.
Yargıtay uygulamasında tenkis davası; mirasbırakanın saklı payları zedeleyen ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarının, saklı payının karşılığını alamayan mirasçılar tarafından yasal sınıra indirilmesini amaçlayan bir dava olarak kabul edilmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur: Tenkis davası, yapılan işlemin baştan itibaren geçersiz olduğunu ileri süren bir dava değildir. İşlem kural olarak geçerlidir; ancak saklı payı ihlal eden kısmı azaltılır. Bu yönüyle tenkis davası, muris muvazaası davasından ayrılır.
Tenkis Davasının Hukuki Dayanağı Nedir?
Mirasta tenkis davasının temel dayanağı Türk Medeni Kanunu’dur. Saklı paylı mirasçılar ve saklı pay oranları bakımından TMK m. 505 ve 506, tenkis davasının amacı ve kapsamı bakımından TMK m. 560, tenkise tabi kazandırmalar bakımından TMK m. 561 ile 565, tenkisin uygulanma biçimi bakımından TMK m. 566 ile 569, tenkiste sıra bakımından TMK m. 570 ve hak düşürücü süreler bakımından TMK m. 571 önem taşır.
Bu düzenlemeler, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü ile saklı paylı mirasçıların korunması arasındaki dengeyi kurar. Mirasbırakan, malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunabilir; ancak bu tasarruflar saklı paylı mirasçıların kanuni güvencelerini ortadan kaldıracak şekilde sınırsız değildir.
Saklı Paylı Mirasçılar Kimlerdir?
Tenkis davasını herkes açamaz. Bu dava kural olarak yalnızca saklı paylı mirasçılar tarafından açılabilir. Türk Medeni Kanunu’na göre saklı paylı mirasçılar; mirasbırakanın altsoyu, ana ve babası ile sağ kalan eşidir. Altsoy kavramı çocukları, torunları ve devam eden nesilleri kapsar.
Kardeşler, 10.05.2007 tarihli değişiklikten sonra saklı paylı mirasçı olmaktan çıkarılmıştır. Bu nedenle mirasbırakanın ölüm tarihi önemlidir. Değişiklikten önce açılan miraslarda kardeşlerin saklı pay hakkı gündeme gelebilirken, değişiklikten sonra kural olarak kardeşlerin saklı paya dayalı tenkis davası açma hakkı bulunmamaktadır.
Saklı Pay Oranları Nelerdir?
Saklı pay, mirasçının yasal miras payının belirli bir oranı olarak hesaplanır. Bu nedenle önce yasal miras payı, ardından saklı pay oranı belirlenmelidir.
Örnek Saklı Pay Hesabı
Mirasbırakanın sağ kalan eşi ve iki çocuğu olduğunu varsayalım. Bu durumda yasal miras paylaşımında sağ kalan eş dörtte bir oranında mirasçı olur. Çocuklar ise kalan dörtte üç payı eşit şekilde paylaşır. Böylece her bir çocuğun yasal miras payı sekizde üç olur.
Bu örnekte her bir çocuğun saklı payı, yasal miras payının yarısı olan on altıda üçtür. Sağ kalan eşin saklı payı ise altsoy ile birlikte mirasçı olduğu için yasal miras payının tamamı, yani dörtte birdir. Mirasbırakanın yaptığı kazandırmalar bu saklı payları ihlal ediyorsa, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak ihlalin giderilmesini talep edebilir.
Mirasçılarınıza göre yasal payları, saklı payları ve tasarruf edilebilir kısmı görmek için saklı pay hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Tenkis Davası Hangi Hallerde Açılır?
Tenkis davası, mirasbırakanın saklı payı ihlal eden tasarrufları nedeniyle açılır. Bu tasarruflar ölüme bağlı tasarruflar olabileceği gibi, bazı sağlararası kazandırmalar da olabilir.
Vasiyetname Nedeniyle Tenkis Davası
Mirasbırakan, vasiyetname ile malvarlığının tamamını veya önemli bir kısmını belirli bir kişiye bırakmış olabilir. Ancak vasiyetname ile yapılan kazandırma saklı paylı mirasçıların saklı payını ihlal ediyorsa, tenkis davası açılabilir.
Örneğin mirasbırakanın tüm malvarlığını yalnızca bir çocuğuna veya üçüncü bir kişiye vasiyet etmesi halinde, diğer saklı paylı mirasçılar saklı paylarının ihlal edildiği ölçüde tenkis talep edebilir.
Bağış Nedeniyle Tenkis Davası
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı bağışlar da bazı durumlarda tenkise tabi olabilir. Özellikle saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapılan bağışlar, tenkis davasına konu edilebilir. Taşınmaz bağışları, yüksek tutarlı para transferleri, şirket hissesi devri, araç devri, sigorta alacağının devri ve ölümden önceki bir yıl içinde yapılan olağan dışı bağışlar somut olayın özelliklerine göre tenkis incelemesine konu olabilir.
Mirasçı Atama Nedeniyle Tenkis Davası
Mirasbırakan, vasiyetname veya miras sözleşmesi ile bir kişiyi mirasçı olarak atayabilir. Ancak atanmış mirasçının alacağı pay, saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal ediyorsa tenkis davası gündeme gelir. Bu durumda dava, atanmış mirasçıya karşı açılabilir ve mahkeme saklı payı ihlal eden kısmın indirilmesine karar verebilir.
Gizli Bağış Nedeniyle Tenkis Davası
Uygulamada en sık karşılaşılan durumlardan biri gizli bağıştır. Mirasbırakan, bir taşınmazı doğrudan kendi adına almadan bedelini ödeyip başka bir kişi adına tescil ettirebilir. Bu durumda görünürde mirasbırakandan yapılmış bir tapu devri bulunmasa da, gerçekte malvarlığından çıkan bir değer vardır.
Yargıtay uygulamasında bu tür işlemler, koşulları varsa muris muvazaası değil, tenkis davası kapsamında değerlendirilebilmektedir. Bu nedenle dava türünün doğru belirlenmesi son derece önemlidir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Tenkise Tabi Olur mu?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi kural olarak karşılıklı edimler içeren ivazlı bir sözleşmedir. Ancak bazı durumlarda bu sözleşme görünürde bakım amacı taşısa da gerçekte bağış veya mirastan mal kaçırma amacıyla yapılmış olabilir.
Somut olayda bakım borcunun gerçekten yerine getirilip getirilmediği, mirasbırakanın yaşı, sağlık durumu, devredilen malvarlığının toplam terekeye oranı ve taraflar arasındaki ilişki birlikte değerlendirilmelidir.
Tenkis Davasının Şartları Nelerdir?
Mirasta tenkis davasının açılabilmesi için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Öncelikle mirasbırakanın ölmüş olması gerekir. Çünkü tenkis davası, mirasbırakan hayattayken açılamaz. Miras, ölümle açıldığı için saklı pay ihlali de ancak bu tarihten sonra dava konusu yapılabilir.
Bunun yanında davacının saklı paylı mirasçı olması gerekir. Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş dışındaki kişilerin kural olarak saklı paya dayalı tenkis davası açma hakkı bulunmamaktadır. Ayrıca mirasbırakanın yaptığı tasarrufun davacının saklı payını gerçekten ihlal etmesi gerekir. Her kazandırma tenkis sebebi değildir; dava açılabilmesi için net tereke hesabı sonucunda saklı payın zedelendiği ortaya konulmalıdır.
Dava konusu tasarrufun tenkise tabi nitelikte olması da zorunludur. Vasiyetname, mirasçı atama, bağış ve kanunda sayılan bazı sağlararası kazandırmalar tenkise konu olabilirken, olağan hediyeler, eğitim ve bakım giderleri gibi bazı kazandırmalar tenkis dışında kalabilir. Son olarak, tenkis davası hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. Hak düşürücü süre mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
Tenkis Davasını Kimler Açabilir?
Tenkis davasını kural olarak saklı payı ihlal edilen mirasçılar açabilir. Bu kapsamda çocuklar, torunlar, ana ve baba ile sağ kalan eş dava hakkına sahiptir. Bazı durumlarda saklı paylı mirasçının alacaklıları veya saklı paylı mirasçı iflas etmişse iflas idaresi de tenkis davası açabilir.
Tenkis davasında mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaz. Saklı payı ihlal edilen her mirasçı tek başına dava açabilir. Ancak dava sonucundan kural olarak yalnızca davayı açan mirasçı yararlanır. Bu nedenle aynı durumda olan diğer mirasçıların da kendi hakları bakımından ayrıca dava açması gerekebilir.
Tenkis Davası Kimlere Karşı Açılır?
Tenkis davası, lehine kazandırma yapılan kişi veya kişilere karşı açılır. Davalılar somut olaya göre değişebilir. Vasiyet alacaklıları, atanmış mirasçılar, bağış yapılan kişiler, mirasbırakandan karşılıksız kazandırma elde eden kişiler ve bazı durumlarda iyi niyetli olmayan üçüncü kişiler davalı olabilir.
Örneğin mirasbırakan bir taşınmazını çocuklarından birine bağışlamışsa, diğer saklı paylı mirasçılar koşulları varsa lehine bağış yapılan mirasçıya karşı tenkis davası açabilir.
Tenkis Davasında Zamanaşımı Var mı? 1 ve 10 Yıllık Hak Düşürücü Süreler
Tenkis davası zamanaşımına değil, hak düşürücü süreye tabidir. Bu ayrım önemlidir. Çünkü hak düşürücü süre mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır ve sürenin geçmesi halinde dava reddedilir.
Türk Medeni Kanunu m. 571 uyarınca tenkis davasında iki temel süre vardır. Saklı paylı mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır. Bunun yanında vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açıldığı tarihten, diğer tasarruflarda ise mirasın açıldığı tarihten itibaren on yıllık üst süre uygulanır.
Tenkis Davasında Süre Geçerse Ne Olur?
Hak düşürücü süre geçtikten sonra tenkis davası açılamaz. Ancak saklı paylı mirasçı, kendisine karşı açılan bir davada tenkis savunmasını ileri sürebilir. Bu durum uygulamada tenkis defi olarak adlandırılır. Örneğin vasiyet alacaklısı, vasiyetnamenin yerine getirilmesi için saklı paylı mirasçıya karşı dava açarsa, saklı paylı mirasçı süre geçmiş olsa bile tenkis savunmasında bulunabilir.
Tenkis Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Tenkis davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir ve bu yetki kesindir; taraflar başka bir yer mahkemesini kararlaştıramaz (HMK m. 11/1-a). Dolayısıyla mirasbırakanın ölüm tarihindeki yerleşim yeri doğru belirlenmelidir.
Örneğin mirasbırakanın son yerleşim yeri İzmir ise, koşulları varsa dava İzmir’deki yetkili Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılabilir.
Tenkis Davasında Saklı Pay ve Net Tereke Nasıl Hesaplanır?
Tenkis davasının en teknik yönlerinden biri hesaplama aşamasıdır. Saklı payın ihlal edilip edilmediği, terekenin doğru tespit edilmesine bağlıdır. Tenkis hesabında esas alınan temel yaklaşım, aktif malvarlığından pasif borçların çıkarılması suretiyle net terekenin belirlenmesidir.
Terekenin aktif kısmına mirasbırakanın ölüm tarihindeki taşınmazları, banka hesapları, araçları, şirket hisseleri, alacakları, menkul kıymetleri, tenkise tabi sağlararası kazandırmaları ve denkleştirmeye tabi kazandırmaları dahil edilebilir. Pasif kısmında ise mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazım giderleri, mirasbırakanla birlikte yaşayanların üç aylık geçim giderleri, vergi ve benzeri yükümlülükler dikkate alınabilir.
Net tereke doğru belirlenmeden saklı pay hesabı sağlıklı yapılamaz. Bu nedenle tapu kayıtları, banka hesap hareketleri, resmi akit tabloları, mirasbırakanın borçları ve varsa bağış işlemleri ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
Sabit Tenkis Oranı Nedir?
Sabit tenkis oranı, ihlal edilen saklı payın tenkise tabi kazandırmanın değerine oranıdır. 11.11.1994 tarihli ve 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı bu oranı, tasarrufun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla kazandırma arasında kurulan oran olarak tanımlar. Yargıtay hesabın nasıl yapılacağını güncel kararlarında şöyle açıklıyor:
Uygulamada mirasbırakanın ölüm gününe göre bulunan tenkis oranına, sabit tenkis oranı denilmektedir. Özellikle tenkis konusu kazandırma bölünemeyecek bir mal ise, tenkisin aynen yapılması mümkün değildir. Bu durumlarda tenkis, kazandırmanın parasal değerine göre hesaplanır. Burada mirasbırakanın ölüm gününe göre tenkis edilecek miktarın, taşınmazın o günkü değerine oranı esas alınarak, bu oranın aynısının karar tarihine en yakın andaki taşınmazın değerine uygulanması suretiyle ödenecek miktar tespit edilir.
Yargıtay 7. HD, E.2025/2959, K.2025/4559, 23.10.2025
Basitleştirilmiş bir örnek: Mirasbırakanın iki çocuğu var ve ölüm tarihindeki net terekesi 2.000.000 TL. Bunun 1.600.000 TL’si sağlığında çocuklardan birine bağışladığı ev, 400.000 TL’si ölümünde kalan diğer mallar. Diğer çocuğun yasal payı 1/2, saklı payı 1/4’tür; yani 500.000 TL. Bu çocuk kalan mallardan zaten 200.000 TL alacağından ihlal edilen saklı payı 300.000 TL’dir. Sabit tenkis oranı 300.000 / 1.600.000 = yüzde 18,75 olur. Ev bölünemiyorsa ve karar tarihinde 2.400.000 TL ediyorsa, davalının ödemesi gereken tutar 2.400.000 × yüzde 18,75 = 450.000 TL’dir. Böylece tenkis bedeli, ölümden karar tarihine kadar taşınmazın değerindeki artıştan da pay alır.
Bu hesaptaki en sık hata, davacının ölümde kalan mallardan alacağı payın düşülmesinin unutulmasıdır. Yargıtay, net tereke üzerinden davacının saklı payına isabet eden miktardan temlik dışı (artık) terekeden davacının miras payına düşen rakam mahsup edilmeden sabit tenkis oranı belirlendiği için bilirkişi raporunu denetime elverişsiz bulup kararı bozmuştur (7. HD, E.2026/2401, K.2026/2809, 20.05.2026). Kendi durumunuzdaki saklı pay tutarını saklı pay hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Tenkiste Sıra Nedir?
Birden fazla kazandırma varsa, tenkisin hangi tasarruftan başlayacağı önemlidir. Türk Medeni Kanunu m. 570 uyarınca önce ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir. Bu yeterli olmazsa sağlararası kazandırmalara geçilir. Sağlararası kazandırmalarda ise en yeni tarihli kazandırmadan başlanır ve eski tarihli kazandırmalara doğru gidilir.
Bu sıralama, dava stratejisi bakımından önemlidir. Çünkü mirasbırakanın birden fazla kişiye farklı tarihlerde kazandırma yaptığı durumlarda, hangi kazandırmanın ne ölçüde tenkise tabi olacağı bu kurala göre belirlenir.
Bölünemez Mal ve Davalının Tercih Hakkı
Tenkise konu mal her zaman bölünebilir nitelikte olmayabilir. Özellikle taşınmazlar bakımından bu sorun sıkça ortaya çıkar. Eğer tenkise konu mal sabit tenkis oranında bölünemiyorsa, davalıya tercih hakkı tanınır. Davalı, malı aynen iade edip aşan kısmı talep edebileceği gibi, malı kendisinde tutup tenkis miktarını nakden ödemeyi de tercih edebilir.
Bu noktada taşınmazın değerinin hangi tarih esas alınarak belirleneceği somut olay bakımından önemli hale gelir. Bilirkişi incelemesi ve değerleme raporu bu nedenle kritik öneme sahiptir.
Tenkis Davası ile Muris Muvazaası Davasının Farkı Nedir?
Tenkis davası ile muris muvazaası davası miras hukukunda sıkça karıştırılır. Oysa bu iki dava hem hukuki nitelik hem de sonuç bakımından birbirinden farklıdır.
| Kriter | Tenkis Davası | Muris Muvazaası Davası |
|---|---|---|
| Hukuki nitelik | Geçerli bir kazandırmanın saklı payı aşan kısmının indirilmesi | Görünürdeki işlemin muvazaa nedeniyle geçersizliğinin tespiti |
| Davayı kim açabilir? | Yalnızca saklı paylı mirasçılar | Kural olarak miras hakkı zedelenen yasal mirasçılar |
| Süre | 1 yıl ve 10 yıllık hak düşürücü süreye tabidir | Kural olarak zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir |
| İşlemin niteliği | İşlem geçerlidir, yalnızca aşan kısım indirilir | İşlem baştan itibaren geçersiz kabul edilir |
| İspat konusu | Saklı payın ihlal edildiği ispatlanır | Gerçek iradenin bağış, görünürdeki işlemin satış olduğu ispatlanır |
| Sonuç | Saklı pay oranında iade veya bedel | Tapu iptal ve tescil gibi sonuçlar doğabilir |
Muris Muvazaası mı, Tenkis Davası mı Açılmalı?
Bu sorunun cevabı somut olaya göre değişir. Eğer mirasbırakan görünürde satış yapmış, ancak gerçekte bağış iradesiyle hareket etmişse muris muvazaası davası gündeme gelebilir. Buna karşılık işlem gerçek bir bağış, vasiyetname veya mirasçı atama niteliğindeyse ve saklı payı ihlal ediyorsa tenkis davası açılması gerekebilir.
Uygulamada bazı durumlarda muris muvazaası ve tenkis talepleri aynı dava dilekçesinde terditli, yani kademeli olarak ileri sürülebilir. Bu stratejide öncelikle muris muvazaası iddiası değerlendirilir; mahkeme bu iddiayı kabul etmezse tenkis talebi incelenir.
Babam Evi Kardeşime Devretti, Tenkis Davası Açabilir miyim?
Uygulamada en çok karşılaşılan senaryolardan biri, mirasbırakanın sağlığında bir taşınmazını çocuklarından birine devretmesidir. Bu durumda hangi davanın açılacağı, devrin niteliğine göre belirlenir.
Eğer tapuda satış gösterilmiş ancak gerçekte bedel ödenmemişse ve mirasbırakanın amacı diğer mirasçılardan mal kaçırmaksa, muris muvazaası davası gündeme gelebilir. Eğer işlem açıkça bağış niteliğindeyse veya muris muvazaası şartları ispatlanamıyorsa, saklı pay ihlali bakımından tenkis davası açılması gerekebilir.
Bu tür davalarda tapu kayıtları, resmi akit tablosu, satış bedelinin ödenip ödenmediğini gösteren banka kayıtları, mirasbırakanın diğer malvarlığı, devir tarihinde tarafların ekonomik durumu, tanık beyanları, mirasbırakanın yaşı, sağlık durumu ve aile ilişkileri önem taşır.
Vasiyetname ile Tüm Malvarlığı Bir Kişiye Bırakılırsa Ne Olur?
Mirasbırakan, vasiyetname ile malvarlığını belirli bir kişiye bırakabilir. Ancak bu tasarruf saklı paylı mirasçıların haklarını ortadan kaldıracak şekilde yapılamaz.
Örneğin mirasbırakan tüm malvarlığını üçüncü bir kişiye veya yalnızca çocuklarından birine vasiyet etmişse, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak saklı paylarının korunmasını talep edebilir.
Burada vasiyetnamenin geçerliliği ile tenkis davası birbirinden ayrılmalıdır. Vasiyetname şekil şartlarına uygun olabilir; fakat buna rağmen saklı payı ihlal ettiği ölçüde tenkise tabi tutulabilir.
Tenkis Davası Tapu İptal ve Tescil Davası mıdır?
Tenkis davası doğrudan tapu iptal ve tescil davası değildir. Tenkis davasının amacı, saklı payı ihlal eden kazandırmanın yasal sınıra indirilmesidir.
Ancak somut olayın niteliğine göre tenkis sonucunda aynen iade, bedel ödenmesi veya tapu kaydını etkileyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Özellikle bölünemez taşınmazlarda davalının tercih hakkı, bilirkişi değeri ve iade biçimi dikkatle değerlendirilmelidir.
Muris muvazaası davasında ise doğrudan tapu iptali ve miras payı oranında tescil talebi gündeme gelebilir. Bu nedenle dava türünün doğru belirlenmesi hak kaybını önlemek açısından önemlidir.
Tenkis Davasında Deliller Nelerdir?
Tenkis davasında delil toplama süreci davanın sonucunu doğrudan etkiler. Çünkü saklı payın ihlal edilip edilmediği, tereke değerinin ve kazandırmaların doğru tespit edilmesine bağlıdır.
Bu davalarda tapu kayıtları, resmi akit tabloları, banka hesap hareketleri, vasiyetname ve miras sözleşmesi örnekleri, veraset ilamı, nüfus kayıtları, bilirkişi raporları, taşınmaz değerleme raporları, tanık beyanları, vergi kayıtları, şirket kayıtları ve araç tescil kayıtları önemli deliller arasında yer alır.
Mahkeme, özellikle mirasbırakanın malvarlığına ilişkin kayıtların eksiksiz şekilde toplanmasına önem verir. Tenkis hesabında yapılacak küçük bir hata dahi davanın sonucunu etkileyebilir.
Yargıtay Uygulamasında Öne Çıkan İlkeler
Yargıtay, tenkis davasının mirasbırakanın tasarruflarını iptal etmeyi değil, onları tasarruf edilebilir kısma çekmeyi amaçlayan yenilik doğurucu bir dava olduğunu vurgulamaktadır (Yargıtay 7. HD, E. 2023/2400, K. 2024/2744, 20.05.2024). Vasiyetname ile yapılan kazandırmalar ve mirasçı atamaları da saklı payı ihlal ettiği ölçüde tenkise tabidir.
Saklı pay ihlalinin varlığı, net tereke hesaplanmadan belirlenemez. Mahkemenin mirasbırakanın aktif malvarlığını ve tereke borçlarını şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit etmesi gerekir; eksik araştırmayla verilen karar bozulur (Yargıtay 7. HD, E. 2022/4507, K. 2023/211, 16.01.2023). Tenkise konu mal sabit tenkis oranında bölünemiyorsa davalıya TMK m. 564 uyarınca tercih hakkı sorulmalıdır (Yargıtay 1. HD, E. 2023/5451, K. 2025/4469, 14.10.2025). Sağlararası kazandırmalar ise kanundaki sıraya göre tenkis edilir (TMK m. 570).
Tenkis davasında zorunlu dava arkadaşlığı yoktur; saklı payı zedelenen her mirasçı davayı tek başına açabilir ve hüküm her davacı için ayrı kurulur (Yargıtay 3. HD, E. 2020/129, K. 2020/1841, 02.03.2020). Mirasbırakanın bedelini ödeyerek bir taşınmazı doğrudan başkası adına tescil ettirmesi gibi bağış niteliğindeki kazandırmalarda muris muvazaası iddiası dinlenmez; bu kazandırmalar koşulları varsa tenkis davasına konu olur (Yargıtay 1. HD, E. 2020/2688, K. 2021/3577, 28.06.2021).
Muris muvazaası ve tenkis talepleri terditli olarak birlikte ileri sürülebilir; bu durumda mahkeme önce muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil istemi hakkında karar vermelidir (Yargıtay 1. HD, E. 2018/2468, K. 2020/5859, 10.11.2020). Tenkis def’i ise dava hakkından farklıdır: saklı paylı mirasçı tenkis iddiasını def’i yoluyla her zaman ileri sürebilir (TMK m. 571/3; Yargıtay 3. HD, E. 2016/20131, K. 2018/7342, 28.06.2018).
İzmir’de tenkis davası hangi adliyede açılır?
Tenkis davasında belirleyici olan taşınmazın yeri değil, mirasbırakanın son yerleşim yeridir. HMK m.11 uyarınca tenkis davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir ve taraflar başka bir yer üzerinde anlaşamaz. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali davasında ise taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir (HMK m.12). Bu nedenle iki talebin birlikte ileri sürüleceği dosyalarda yetkili yer ayrıca değerlendirilmelidir.
Mirasbırakanın son yerleşim yeri Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Konak veya Narlıdere ise dava İzmir Adliyesinde, Karşıyaka veya Çiğli ise Karşıyaka Adliyesinde açılır; diğer ilçeler için ilçe adliyeleri yetkilidir. İzmir Adliyesinin asliye hukuk mahkemeleri 01.09.2026 itibarıyla Konak’taki Halkapınar Ek Hizmet Binasında, Karşıyaka Adliyesininkiler ise Çiğli Ek-2 Hizmet Binasında çalışmaktadır. Tüm eşleşmeler İzmir adliyeleri sayfamızda yer alıyor.
Son yerleşim yeri belirlenirken kural olarak adres kayıt sistemindeki adres esas alınır; mirasbırakan ölmeden önce bir bakım evine ya da çocuğunun yanına taşınmışsa hem bu kayıt hem fiili durum mutlaka kontrol edilmelidir. İzmir’de tenkis davalarının işleyişini İzmir tenkis davası avukatı sayfamızda özetledik.
Sıkça Sorulan Sorular
Tenkis davası nedir?
Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal eden tasarruflarının yasal sınıra indirilmesi için açılan davadır. Bu dava ile yapılan işlem tamamen iptal edilmez; saklı payı aşan kısmı azaltılır.
Tenkis davasını kimler açabilir?
Tenkis davasını kural olarak saklı paylı mirasçılar açabilir. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir. Bazı durumlarda saklı paylı mirasçının alacaklıları veya iflas idaresi de dava açabilir.
Tenkis davası kimlere karşı açılır?
Tenkis davası, lehine kazandırma yapılan kişilere karşı açılır. Vasiyet alacaklıları, atanmış mirasçılar, bağış yapılan kişiler ve bazı durumlarda iyi niyetli olmayan üçüncü kişiler davalı olabilir.
Tenkis davası açma süresi ne kadardır?
Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Her halükarda vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda ise mirasın açılmasından itibaren on yıllık üst süre uygulanır.
Tenkis davası zamanaşımına mı tabidir?
Tenkis davası zamanaşımına değil, hak düşürücü süreye tabidir. Bu nedenle süre mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
Tenkis davası hangi mahkemede açılır?
Tenkis davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
Tenkis davası mirasbırakan hayattayken açılabilir mi?
Hayır. Tenkis davası mirasbırakan hayattayken açılamaz. Çünkü miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır ve saklı pay ihlali bu tarihten sonra dava konusu yapılabilir.
Tenkis davası ile muris muvazaası davası arasındaki fark nedir?
Tenkis davasında işlem kural olarak geçerlidir; yalnızca saklı payı aşan kısmı indirilir. Muris muvazaası davasında ise görünürdeki işlemin gerçekte bağış olduğu ve mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığı ileri sürülür. Muris muvazaasında işlem baştan itibaren geçersiz kabul edilebilir.
Tenkis davası ile saklı pay davası aynı şey midir?
Halk arasında “saklı pay davası” olarak ifade edilen dava çoğu zaman tenkis davasıdır. Saklı payı ihlal edilen mirasçı, tenkis davası açarak saklı payının korunmasını talep eder.
Tenkis davasını avukatsız açabilir miyim?
Hukuken avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak tenkis davaları; net tereke hesabı, saklı pay oranı, tenkis sırası, hak düşürücü süre, delil toplama ve bilirkişi incelemesi gibi teknik konular içerdiğinden miras hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alınması hak kaybını önleyebilir.
Sonuç
Mirasta tenkis davası, saklı paylı mirasçıların kanunen korunan miras haklarını güvence altına alan önemli bir dava türüdür. Mirasbırakanın vasiyetname, bağış, mirasçı atama veya benzeri kazandırmalarla tasarruf özgürlüğünü aşması halinde, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak haklarının korunmasını isteyebilir.
Bu dava türünde başarı, yalnızca saklı paylı mirasçı olunduğunu göstermeye bağlı değildir. Net terekenin doğru hesaplanması, kazandırmaların niteliğinin belirlenmesi, muris muvazaası ile tenkis arasındaki ayrımın doğru yapılması, hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması ve dava dilekçesinde taleplerin açık şekilde ileri sürülmesi gerekir.
Miras paylaşımı, vasiyetname, bağış, taşınmaz devri, gizli bağış, muris muvazaası veya saklı pay ihlali gibi konularda hukuki destek almak istiyorsanız, Av. Rıdvan Güney Hukuk Bürosu ile iletişime geçerek somut olayınıza ilişkin değerlendirme talep edebilirsiniz.
Bilgilendirme Notu: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Somut olayın özelliklerine göre farklı hukuki değerlendirmeler yapılabileceğinden, miras uyuşmazlıklarında bir avukattan profesyonel destek alınması önerilir.
Tenkis ve saklı pay uyuşmazlıklarında hizmet kapsamımız için İzmir miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Saklı payın ihlali iddiası, terekenin ve sağlararası kazandırmaların doğru hesaplanmasını gerektirir. Tenkis davalarında sunduğumuz hizmetin kapsamına İzmir tenkis davası avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.