İzmir Vasiyetname Avukatı
Vasiyetnamenin hazırlanması, açılması, iptali ve tenfizi süreçlerinde Bayraklı/İzmir merkezli hukuki temsil. Şekil şartları, tasarruf ehliyeti, saklı pay sınırı ve hak düşürücü sürelerin doğru değerlendirilmesi; iptal ve tenfiz davalarında dilekçe hazırlama, dava ve takip.
Vasiyetname süreçlerinde hukuki temsil
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Kanun üç tür öngörmüş ve her biri için ayrı şekil şartları getirmiştir. Bu şartlar sıkı biçimde uygulanır; bir unsurun eksikliği vasiyetnamenin iptalini gündeme getirebilir.
Vasiyetnamenin sınırı saklı paylardır. TMK m.505 uyarınca altsoyu, ana babası veya eşi bulunan mirasbırakan yalnızca saklı paylar dışında kalan kısımda tasarrufta bulunabilir. Bu sınırın aşılması vasiyetnameyi kendiliğinden geçersiz kılmaz; saklı paylı mirasçıya tenkis davası açma hakkı verir.
Av. Rıdvan Güney Hukuk Bürosu olarak vasiyetnameye ilişkin süreçleri takip etmekteyiz. Çalışma; ileriye dönük olarak vasiyetnamenin hukuka uygun biçimde kurgulanması ile mevcut bir vasiyetname bakımından açılma, iptal, tenkis veya tenfiz yollarının değerlendirilmesi olmak üzere iki yönde yürütülür.
Hangi durumlarda hukuki destek veriyoruz?
Vasiyetnamenin Hazırlanması
Saklı pay sınırının hesaplanması, mirasçı atama ile belirli mal vasiyeti arasındaki tercihin belirlenmesi ve resmi vasiyetname düzenlenmesi sürecinin planlanması.
Açılma ve Tebliğ Sürecinin Takibi
TMK m.595-597 uyarınca vasiyetnamenin sulh hakimine teslimi, açılıp okunması ve ilgililere tebliğ işlemlerinin usulüne uygun yürütülmesinin izlenmesi.
Vasiyetnamenin İptali Davası
Tasarruf ehliyetinin bulunmaması, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliği sebeplerine dayalı iptal davasının hazırlanması ve takibi.
Vasiyetnamenin Tenfizi Davası
Vasiyetnamenin kesinleştiğinin tespiti ve belirli mal vasiyeti alacaklısı adına vasiyet konusu malın teslimi ya da hakkın devri taleplerinin ileri sürülmesi.
Terditli İptal ve Tenkis Talebi
İptal talebinin kabul edilmemesi ihtimaline karşı tenkis isteminin aynı dilekçede terditli olarak kurgulanması ve her iki talebin ayrı ayrı takibi.
Atanmış Mirasçı Belgesi
TMK m.598/2 kapsamında bir aylık itiraz süresinin takibi ve sulh mahkemesinden atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesinin alınması.
Vasiyetnamede temel kurallar
Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık sorulan konuların yasal karşılığını özetler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Vasiyet ehliyeti | On beş yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olmak | TMK m.502 |
| Altsoyun saklı payı | Yasal miras payının 1/2’si | TMK m.506 |
| Ana ve babanın saklı payı | Her biri için yasal miras payının 1/4’ü | TMK m.506 |
| Kardeşlerin saklı payı | Yoktur — 4/5/2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır | TMK m.506 (mülga bent) |
| Eşin saklı payı | Altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçı ise payının tamamı; diğer hallerde 3/4’ü | TMK m.506 |
| El yazılı vasiyetname | Yıl, ay ve gün + baştan sona el yazısı + imza | TMK m.538 |
| Resmi vasiyetname | Resmi memur (sulh hakimi, noter veya yetkili görevli) + iki tanık | TMK m.532-537 |
| Sözlü vasiyetin düşmesi | Diğer şekilde vasiyet olanağı doğduktan bir ay sonra | TMK m.541 |
| Açılma süresi | Sulh hakimine teslimden itibaren bir ay | TMK m.596 |
| İptal davası süresi | Öğrenmeden itibaren bir yıl; açılmadan itibaren on yıl (iyiniyetli davalı) veya yirmi yıl | TMK m.559 |
| İptal def’i | Süreye tabi değildir, her zaman ileri sürülebilir | TMK m.559/2 |
İnternette dolaşan ve kardeşler için saklı pay öngören bilgiler güncel değildir; ilgili bent 2007 yılında yürürlükten kaldırılmıştır. Mirasçılık, mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir.
Vasiyetnameye dair temel hükümler
Resmi vasiyetname (TMK m.532-537)
Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir; resmi memur sulh hakimi, noter veya kanunla bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. Mirasbırakan arzularını memura bildirir, memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir; vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır, memur tarih koyarak imzalar.
Okuryazar mirasbırakanda, tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memur huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini yazarak imzalar. İçeriğin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir.
Mirasbırakan okuyamıyor veya imzalayamıyorsa TMK m.535 uygulanır: memur vasiyetnameyi iki tanık önünde mirasbırakana okur, mirasbırakan bunun son arzularını içerdiğini beyan eder ve tanıklar dört unsuru birden tevsik eder. Bu unsurlardan birinin dahi eksikliği vasiyetnameyi sakatlar.
El yazılı ve sözlü vasiyetname (TMK m.538-541)
El yazılı vasiyetnamede üç unsur da geçerlilik şartıdır: yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmeli, metin baştan sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı ve imzalanmalıdır. Bilgisayarla yazılıp altı imzalanan belge el yazılı vasiyetname olarak geçerli değildir.
Sözlü vasiyete ancak yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden diğer şekillerde vasiyetname yapılamıyorsa başvurulabilir. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır; tanıklardan biri bunu yer, yıl, ay ve günü belirterek hemen yazar, imzalar, diğer tanığa imzalatır ve ikisi birlikte vakit geçirmeksizin belgeyi sulh veya asliye mahkemesine verir. Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihten bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer.
Vasiyetnameden dönme (TMK m.542-544)
Kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman, tamamen veya kısmen dönülebilir. Vasiyetname yok edilerek de dönülebilir; kaza sonucu veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği belirlenemeyen vasiyetname hükümsüz kalır, tazminat isteme hakkı saklıdır.
Önceki vasiyetname ortadan kaldırılmaksızın yeni bir vasiyetname yapılırsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki tamamlanmadıkça sonraki onun yerini alır. Belirli mal bırakma vasiyeti de, aksi belirtilmedikçe, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar. Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: geçersiz bir sonraki vasiyetname, önceki geçerli vasiyetnameyi geri almaz.
İptal sebepleri ve süreler (TMK m.557-559)
İptal sebepleri sınırlı sayıdadır: tasarruf ehliyetinin bulunmaması, yanılma-aldatma-korkutma-zorlama, içeriğin veya koşulların hukuka ya da ahlaka aykırılığı ve şekle aykırılık. Bu sebepler dışında bir gerekçeyle iptal istenemez. İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir; dava tasarrufun tamamına ya da bir kısmına ilişkin olabilir.
Şekil eksikliği kendiliğinden butlan değil iptal edilebilirlik doğurur; şekle aykırı vasiyetname, süresinde açılmış bir dava ile iptal edilmediği sürece hüküm doğurmaya devam eder. Süreler bakımından: öğrenmeden itibaren bir yıl, açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on yıl, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl. Hükümsüzlük def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Tenfiz davası (TMK m.600)
Uygulamada “vasiyetnamenin tenfizi” olarak adlandırılan dava, bir ayni hakkın kurulması için değil; sulh hukuk mahkemesince açılan vasiyetnamenin tebliğ işlemlerinin tamamlanmasından ve yasal sürelerin geçmesinden sonra herhangi bir itiraza uğramadığının ve kesinleştiğinin tespiti içindir. Bu tespit tek başına ayni hak geçişi sağlamaz.
Ayrım önemlidir: atanmış mirasçı, TMK m.598 uyarınca sulh hakiminden alacağı belgeyle hakkını elde eder. Kendisine belirli bir mal vasiyet edilen kimse ise vasiyeti yerine getirmekle yükümlü olana karşı kişisel bir istem hakkına sahiptir ve dava açmak durumundadır; bu nedenle tenfiz davası açmakta hukuki yararı bulunur. Tenfiz talep edilebilmesi için önce vasiyetnamenin açılıp okunmasına karar verilmiş olması gerekir.
Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımı
Vasiyetname uyuşmazlıklarında aşağıdaki ilkeler, dosyaların değerlendirilmesinde belirleyici olmaktadır:
İşlemde birlik prensibi
Resmi vasiyetnamenin, vasiyetçinin vasiyetnameyi okumasından sonra aşamalarında araya fasıla girmeksizin tamamlanması gerekir ve resmi memurun yaptığı işlemler baştan itibaren aynı memur tarafından yapılmalıdır. Bu prensibe uyulmaması iptal sebebi sayılmaktadır.
Vasiyetname lehine yorum ve sınırı
Şekle aykırılık iddialarında vasiyetname lehine yorum ilkesi uygulanabilir. Ancak resmi memur tarafından düzenlenmemesi veya işleme iki tanığın katılmaması sebebiyle oluşan aykırılık lehe yorumla giderilemez. Bunun dışındaki şekil koşullarında, özellikle memur veya yardımcılarının işlemlerinden kaynaklanan aykırılıklarda somut olay bazında lehe yorum yapılabilmektedir.
Tanık yasağına aykırılık iptal sebebidir
Resmi vasiyetnamenin şekil şartlarına ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir; bu nedenle düzenlemeye tanık olarak katılan kişilerin kimliği önem taşır. Mirasbırakanın kardeşinin tanık olarak katıldığı vasiyetnamenin, TMK m.536’daki katılma yasağına aykırılık nedeniyle iptali gerektiği kabul edilmiştir.
Ehliyetsizlik iddiasında işlem tarihi esastır
Fiil ehliyeti yokluğu salt biyolojik nedenlere değil; bilinç, idrak ve irade gibi psikolojik unsurlara da bağlıdır. Ehliyetin nispi bir kavram olması ve kişiye, eylem ve işleme göre değişmesi, Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını zorunlu kılar. Vasiyetname tarihine yakın günlere ve sonrasına ait tıbbi kayıtların eksiksiz getirtilmesi ve işlem tarihinde ehliyetin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekir.
Bir yıllık süre öğrenme tarihinden başlar
Yargıtay 2020 yılında görüş değiştirmiş; bir yıllık hak düşürücü sürenin, vasiyetnamenin açılıp okunmasına dair kararın kesinleştiği tarihten değil, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayacağını kabul etmiştir. Süre hak düşürücü olduğundan mahkemece ve temyiz aşamasında kendiliğinden gözetilir.
Öğrenme varsayıma dayandırılamaz
Davacıya vasiyetname ve gerekçeli karar tebliğ edilmemişse, başka bir davanın tarafı olmayan mirasçının “haberdar olmamasının mümkün olmadığı” gerekçesiyle süre işletilemez. Öğrenmenin somut delille kanıtlanması gerekir.
Mirasçı atama ile belirli mal vasiyeti ayrımı
Mirasın tamamını veya belli bir oranını almayı içeren tasarruf mirasçı atanması sayılır (TMK m.516/2); belirli bir malın bırakılması ise belirli mal vasiyetidir. Bu ayrım, hem tenfiz davasında hukuki yararın bulunup bulunmadığını hem de tenkis hesabının nasıl yapılacağını doğrudan etkiler.
Yukarıdaki ilkeler genel içtihat çizgisini yansıtmakta olup, somut olayın özelliklerine göre farklı yönde kararlar verilmesi mümkündür. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Süreç nasıl ilerler?
Görevli ve yetkili mahkeme
Vasiyetnamenin teslimi, açılması ve okunması ile atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesinin verilmesi sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır (TMK m.595-598; HMK m.383). Sözlü vasiyet tutanağı sulh veya asliye mahkemesine tevdi edilir. Buna karşılık vasiyetnamenin iptali, tenkis ve tenfizi davaları malvarlığı hakkına ilişkin çekişmeli davalar olduğundan HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülür. Tenfiz davası çekişmesiz yargı işi değildir; yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı açılır.
Yer yetkisi bakımından HMK m.11/1-a kesin yetki öngörür: ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine ilişkin davalarda ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Tenfiz davası bu bentte ayrıca sayılmamıştır; mirasçılara karşı açılması halinde terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davaları kapsayan m.11/1-b kapsamında değerlendirilir. Kesin yetki mahkemece kendiliğinden gözetilir ve yetki sözleşmesi yapılamaz.
Mirasbırakanın son yerleşim yeri İzmir ise vasiyetnamenin açılması İzmir sulh hukuk mahkemelerinde; iptal, tenkis ve tenfiz davaları İzmir asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Bayraklı’da ikamet edenler bakımından Bayraklı Adliyesi ilgilidir; istinaf incelemesi İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde yürütülür. Vasiyetnamenin açılıp okunmasına dair kararın tebliği, iptal davasındaki bir yıllık sürenin işlemesi bakımından belirleyici olabildiğinden tebligat tarihlerinin kayıt altına alınması önem taşır.
Vasiyetname sürecinde merak edilenler.
Aşağıdaki sorular, ilk görüşme öncesi sıkça karşılaşılan konulara genel cevap vermek amacıyla hazırlanmıştır. Somut dosyanız hakkında ayrıntılı değerlendirme için doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Bağlantılı çalıšma alanları
İzmir Miras Avukatı
Miras hukukuna ilişkin tüm hizmetlerin ana sayfası. Saklı pay, tenkis, paylaşım ve vasiyetname süreçleri.
→
Tenkis Davası
Saklı payı zedelenen mirasçılar adına tenkis davasının hazırlanması ve takibi.
→
Veraset İlamı
Mirasçılık belgesi ve atanmış mirasçı belgesinin alınması; hatalı belgenin iptali.
→
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi
Sözleşmenin şartları, tarafların borçları ve iptali; tenkis bakımından değerlendirilmesi.
→
Vasiyetnameniz için ön değerlendirme
Vasiyetname örneğini, açılma kararını ve tebligat tarihlerini paylaşmanız halinde hangi yolun izlenmesi gerektiği değerlendirilir. İptal davasındaki bir yıllık hak düşürücü süre bakımından erken iletişim önerilir.
Adalet Mh., 1593/1. Sokak, Toki No:51 J6 Blok D:2, Bayraklı / İzmir
Çalıšma saatleri: Pazartesi — Cuma · 09:00 — 18:00