İzmir Miras Paylaşımı Avukatı
Miras ortaklığının sona erdirilmesi, taksim sözleşmesinin hazırlanması, paylaşma davası ve elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi süreçlerinde Bayraklı/İzmir merkezli hukuki temsil. Denkleştirme, tereke borçları ve aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi bakımından dosyanın bütün olarak değerlendirilmesi esastır.
Miras paylaşımında hukuki temsil
Mirasbırakanın ölümüyle birden çok mirasçı varsa, paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir miras ortaklığı doğar (TMK m.640). Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur; belirlenmiş payları yoktur ve terekeye ait haklar üzerinde kural olarak birlikte tasarruf ederler. Bu yapı, mirasçılardan birinin tek başına satış veya devir yapmasını engeller.
Paylaşma iki yoldan gerçekleşir: mirasçıların anlaşarak yaptığı taksim sözleşmesi ya da uyuşma sağlanamadığında sulh hukuk mahkemesinde açılan paylaşma davası. Anlaşma yolu her zaman daha hızlı ve daha az masraflıdır; ancak sözleşmenin şekil ve katılım koşullarını taşımaması halinde yıllar sonra geçersizliği gündeme gelebilir.
Av. Rıdvan Güney Hukuk Bürosu olarak paylaşım süreçlerini takip etmekteyiz. Süreç; mirasçılık belgesinin temini, tereke envanterinin çıkarılması, denkleştirmeye tabi kazandırmaların belirlenmesi, taksim sözleşmesinin hazırlanması veya paylaşma davasının açılması, aynen taksim olanağının araştırılması ve karar sonrası tapu işlemlerinin yürütülmesi adımlarından oluşur.
Hangi durumlarda hukuki destek veriyoruz?
Taksim Sözleşmesinin Hazırlanması
TMK m.676 kapsamında tüm mirasçıların katılımıyla yazılı paylaşma sözleşmesinin hazırlanması; sözleşmenin ifası için gerekli tapu işlemlerinin yürütülmesi.
Paylaşma Davası
Anlaşma sağlanamadığında TMK m.642 uyarınca sulh hukuk mahkemesinde paylaşma davasının açılması; payların oluşturulması ve özgülenmesi süreçlerinin takibi.
Elbirliğinden Paylı Mülkiyete Geçiş
TMK m.644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi talebinin sulh hukuk mahkemesine sunulması ve diğer mirasçılara yapılacak çağrı sürecinin takibi.
Aynen Taksim Araştırması
Taşınmazın yüzölçümü, niteliği ve imar durumu bakımından aynen bölünmeye elverişli olup olmadığının araştırılması; ifraz projesi ve idari onay sürecinin izlenmesi.
Denkleştirme (İade) Talepleri
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmaların TMK m.669 vd. uyarınca terekeye iadesi taleplerinin değerlendirilmesi ve dava yoluyla ileri sürülmesi.
Aile Konutunun Özgülenmesi
TMK m.652 kapsamında sağ kalan eşe aile konutu ve ev eşyası üzerinde mülkiyet, intifa veya oturma hakkı tanınması taleplerinin hazırlanması ve takibi.
Zümre sistemi ve yasal miras payları
Yasal miras payları TMK m.495 ile 501 arasında düzenlenen zümre sistemine göre belirlenir. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçı olur ve payı zümreye göre değişir.
| Zümre | Mirasçılar | Sağ kalan eşin payı | Zümrenin payı |
|---|---|---|---|
| Birinci zümre | Altsoy (çocuklar; ölmüşse halefiyet yoluyla onların altsoyu) | 1/4 | 3/4 |
| İkinci zümre | Ana ve baba; ölmüşlerse onların altsoyu (kardeşler) | 1/2 | 1/2 |
| Üçüncü zümre | Büyük ana ve büyük babalar ile onların çocukları | 3/4 | 1/4 |
| Zümre mirasçısı yoksa | — | Mirasın tamamı | — |
| Hiç mirasçı yoksa | Miras Devlete geçer (TMK m.501) | — | — |
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder; buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m.500).
Paylaşmaya dair temel hükümler
Miras ortaklığı ve elbirliği mülkiyeti (TMK m.640-641)
Mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir. Mirasçılardan her biri terekedeki hakların korunmasını isteyebilir; sağlanan korumadan hepsi yararlanır. Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur.
Uygulamada sık karşılaşılan durum, mirasçılardan birinin tek başına dava açmasıdır. Üçüncü kişilere karşı açılacak davalarda tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi veya terekeye temsilci atanması gerekir; bu sağlanamazsa mahkeme davacıya süre verir. Buna karşılık mirasçıların birbirlerine karşı açtıkları davalarda oybirliği aranmaz ve dava davacının miras payı ile sınırlı sonuç doğurur. Bölünebilir alacaklarda ise her ortak kendi payına hasren talepte bulunabilir.
Taksim (paylaşma) sözleşmesi (TMK m.676)
Mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar. Paylaşma sözleşmesiyle mirasçılar, tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesini de kabul edebilirler. Sözleşmenin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.
Yargıtay uygulamasında, terekeye dahil taşınmazlara ilişkin taksim sözleşmesi için tüm mirasçıların katılımıyla adi yazılı şekil yeterli görülmekte, tapuda resmi şekil aranmamaktadır. Ancak mirasçılardan birinin katılmadığı belge geçerli sayılmaz. Geçerli bir taksim sözleşmesi varsa elbirliği hali sona erdiğinden artık ortaklığın giderilmesi davası açılamaz; sözleşmeye dayanılarak tapu iptali ve tescil davası açılması gerekir.
Ayrı bir kural, miras payının devri bakımından geçerlidir: TMK m.677 uyarınca mirasçılar arasındaki pay devri sözleşmesi yazılı şekle, bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı sözleşme ise noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır ve bu sözleşme üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez.
Paylaşmanın gerçekleştirilmesi (TMK m.642, 646-652)
Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşma isteyebilir. Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden isteyebilir. Hakim, olanak varsa taşınmazlardan her birinin tamamını bir mirasçıya vermek suretiyle paylaştırma yapar; değer farkları para ödenmesiyle denkleştirilir.
Payların oluşturulmasında mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluşturulur; anlaşma sağlanamazsa payların oluşturulması sulh mahkemesinden istenir. Hakim yerel adetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu gözetir. Payların özgülenmesi anlaşmayla, olmazsa kura ile yapılır. Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen mal bütün olarak bir mirasçıya özgülenir; anlaşılamazsa satılır ve bedeli bölüştürülür.
Her mirasçı, paylaşmada terekenin bütün malları üzerinde eşit hakka sahiptir ve tereke borçlarının paylaşmadan önce ödenmesini veya güvenceye bağlanmasını isteyebilir. Mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufuyla paylaşma kuralları koymuşsa bunlar mirasçıları bağlar.
Elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi (TMK m.644)
Bir mirasçının istemi üzerine sulh hakimi, diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder. Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmez veya mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmazsa, paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir. Aynı hükümler terekedeki diğer hak ve alacakların paylar oranında bölünmesinde de uygulanır.
Uygulamada iki noktaya dikkat edilir: davetiyede, süre içinde itiraz edilmez veya paylaşma davası açılmazsa dönüştürme kararı verileceğinin ihtar edilmiş olması gerekir; hükümde ise mirasçılık belgesine atıfla yetinilmeyip payların oranı infazda tereddüt doğurmayacak biçimde gösterilmelidir.
Paylaşma davası ile ortaklığın giderilmesi davasının farkları
İki dava sıklıkla birbirinin yerine kullanılır; oysa kapsamları ve sonuçları farklıdır.
| Ölçüt | Miras paylaşma (taksim) davası | Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.642, 646-652 | TMK m.698-699 |
| Konusu | Terekenin bütünü; tüm mal, hak ve borçlar birlikte | Belirli bir taşınır veya taşınmaz üzerindeki birlikte mülkiyet |
| Taraflar | Yalnızca mirasçılar | Paydaşlar veya ortaklar; miras dışı paylı mülkiyette de açılabilir |
| Denkleştirme, tereke borçları, aile konutu | Dikkate alınır | Dikkate alınmaz |
| Görevli mahkeme | Sulh hukuk mahkemesi | Sulh hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Mirasbırakanın son yerleşim yeri — kesin yetki (HMK m.11/1-a) | Genel ve özel yetki kuralları; taşınmazın aynına ilişkin hallerde HMK m.12 |
| Geçerli taksim sözleşmesi varsa | Sözleşme mirasçıları bağlar; ifası için tapu iptali ve tescil davası açılır | Hukuki yarar yokluğundan reddedilir |
Terekedeki para gibi misli eşya bakımından ortaklığın giderilmesine karar verilemez; bu tür talepler elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ya da aynen bölüşme olarak nitelendirilir.
Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımı
Paylaşım uyuşmazlıklarında aşağıdaki ilkeler, dosyaların değerlendirilmesinde belirleyici olmaktadır:
Taksim sözleşmesinde tüm mirasçıların katılımı zorunludur
Geçerli bir miras taksim sözleşmesinden söz edebilmek için taşınmazın tüm paydaşlarının katılımıyla yazılı bir belge düzenlenmesi gerekir. Geçerli sözleşme varsa paydaşlar tapu iptali ve tescil talep edebileceklerinden ortaklığın giderilmesi davasında hukuki yararları bulunmaz; buna karşılık tüm mirasçıların imzalamadığı belge geçersiz olduğundan mahkemenin işin esasını incelemesi gerekir.
Adi yazılı şekil yeterlidir, ancak şekil geçerlilik koşuludur
Terekeye dahil taşınmazlara ilişkin taksim sözleşmesinde resmi şekil aranmaz, adi yazılı şekil yeterlidir. Yazılı şekil ispat değil geçerlilik koşulu olduğundan hakim şekil noksanlığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetir. Edimler taraflarca tam olarak ifa edilmişse şekil eksikliğini ileri sürmek dürüstlük kuralına aykırı sayılabilir.
Fiili taksim tek başına hukuki taksim değildir
Tapuda kayıtlı taşınmazlarda taksimin yazılı yapılması geçerlilik koşuludur. Taşınmazın zeminde eylemli kullanımı, taksimden ziyade kullanım durumunu belirlemeye yönelik bir açıklama olup hukuken geçerli bir taksim olarak değerlendirilemez. Uzun süreli kullanıma diğer mirasçıların ses çıkarmaması da taksim karinesi oluşturmaz.
Aynen taksim önceliklidir
Kanun koyucunun amacı mirasçıların terekeden uzaklaştırılmasını önlemektir. Aynen taksimi gerçekleştirme olanağı olan mallar üzerinde, mirasçıları satışa zorlayacak bir yöntemin benimsenmesi olanaklı değildir. Davacının satış istemesi, davalının aynen paylaşma istemesine engel oluşturmaz; bilirkişi aynen taksimin mümkün olduğunu bildirmişse araştırma yapılmadan satışa hükmedilemez.
Elbirliği mülkiyetinde dava ehliyeti
Bir ortak tek başına dava açabilir; ancak davaya devam edilebilmesi için diğer ortakların olurlarının alınması veya miras ortaklığına temsilci atanması gerekir. Muvafakat, duruşmada beyanla, noter onaylı belgeyle ya da davayı takip eden avukata vekalet verilmesiyle sağlanabilir. Terekeye atanan temsilci davaya icazet verirse ayrıca diğer mirasçıların muvafakatine gerek kalmaz.
Aile konutu özgülemesi bedelsiz değildir
TMK m.652 ile mal rejimi ne olursa olsun sağ kalan eşe, aile konutu ve ev eşyası üzerinde yasal miras payına mahsuben mülkiyet, haklı nedenler varsa mülkiyet yerine oturma veya intifa hakkı isteme olanağı tanınmıştır. Ancak özgüleme bedelsiz değildir; miras payı konutun değerini karşılamıyorsa aradaki bedelin ödenmesi gerekir. Haklı sebep değerlendirmesinde eşin yaşı, mali gücü, adına kayıtlı taşınmaz bulunup bulunmadığı ve mirasçılarla ilişkileri gözetilir.
Yukarıdaki ilkeler genel içtihat çizgisini yansıtmakta olup, somut olayın özelliklerine göre farklı yönde kararlar verilmesi mümkündür. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Süreç nasıl ilerler?
Görevli ve yetkili mahkeme
Mirasın paylaşılması talebinde görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; TMK m.642/2 açıkça sulh mahkemesini işaret eder ve HMK m.4 ile örtüşür. Payların oluşturulması, malın özgülenmesi veya satışı, elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, miras ortaklığına temsilci atanması ve aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi talepleri de sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Buna karşılık taksim sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil davası malvarlığı hakkına ilişkin olduğundan HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Yer yetkisi bakımından HMK m.11/1 kesin yetki öngörür: terekenin paylaşılmasına ve yapılan paylaşma sözleşmesinin geçersizliğine ilişkin davalar ile terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davalarda ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Yetkinin kesin olduğu davalarda mahkeme yetkili olup olmadığını davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır. Son yerleşim yeri ihtilaflıysa kolluk araştırması yaptırılması gerekir.
Bu kuralın önemli bir sınırı vardır: taşınmazın aynına ilişkin davalarda — örneğin muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil talebinde — HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkisi uygulanır. Mirasbırakanın son yerleşim yeri İzmir ise paylaşma davaları İzmir sulh hukuk mahkemelerinde açılır; Bayraklı’da ikamet edenler bakımından Bayraklı Adliyesi ilgilidir. İstinaf incelemesi İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde yürütülür.
Miras paylaşımında merak edilenler.
Aşağıdaki sorular, ilk görüşme öncesi sıkça karşılaşılan konulara genel cevap vermek amacıyla hazırlanmıştır. Somut dosyanız hakkında ayrıntılı değerlendirme için doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Bağlantılı çalıšma alanları
İzmir Miras Avukatı
Miras hukukuna ilişkin tüm hizmetlerin ana sayfası. Saklı pay, tenkis, paylaşım ve vasiyetname süreçleri.
→
Ortaklığın Giderilmesi
Paylı mülkiyetin ve miras ortaklığının giderilmesi davaları; aynen taksim ve satış suretiyle giderme.
→
Veraset İlamı
Mirasçılık belgesinin alınması, hatalı belgenin iptali ve yenisinin verilmesi süreçleri.
→
Tenkis Davası
Saklı payı zedelenen mirasçılar adına tenkis davasının hazırlanması ve takibi.
→
Paylaşım dosyanız için ön değerlendirme
Veraset ilamını, tapu kayıtlarını ve varsa taksim sözleşmesi taslağını paylaşmanız halinde anlaşma yolunun mu dava yolunun mu uygun olduğu değerlendirilir. Aynen taksim olanağının erken araştırılması süreci kısaltabilir.
Adalet Mh., 1593/1. Sokak, Toki No:51 J6 Blok D:2, Bayraklı / İzmir
Çalıšma saatleri: Pazartesi — Cuma · 09:00 — 18:00