İzmir Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Avukatı
Paylı mülkiyetin ve miras ortaklığının sona erdirilmesine yönelik davalarda Bayraklı/İzmir merkezli hukuki temsil. Aynen taksim, satış suretiyle giderme, elbirliği mülkiyetten paylı mülkiyete geçiş ve bedel paylaşımı süreçlerinde dilekçe hazırlama, dava ve satış memurluğu takibi.
Bu sayfa, ortaklığın giderilmesi davasının kimler tarafından ve nasıl açılacağını, aynen taksim ile satış yolunu, dava şartı arabuluculuğu ve İzmir’deki yetkili mahkemeyi bir arada ele alır. En sık sorulan altı konunun kısa yanıtı aşağıdadır.
- Kim açabilir
- Her paydaş tek başına açabilir; diğer paydaşların onayı aranmaz, ancak hepsi davalı olarak gösterilir.
- Süre
- Dava hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi değildir; ortaklık sürdükçe her zaman açılabilir.
- Önce arabuluculuk
- 1 Eylül 2023’ten bu yana dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur (6325 sayılı Kanun m. 18/B).
- Görevli ve yetkili mahkeme
- Dava sulh hukuk mahkemesinde görülür; taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m. 4/1-b, m. 12).
- Aynen taksim mi, satış mı
- Taşınmaz bölünmeye uygunsa önce aynen taksim değerlendirilir; uygun değilse açık artırmayla satılır ve bedel paylar oranında dağıtılır.
- Mirasçılara öncelik
- 7589 sayılı Kanun’la miras taşınmazının satışında birinci artırmada mirasçılara öncelik tanınmıştır (31 Temmuz 2026).
Ortaklığın giderilmesi davasında hukuki temsil
Ortaklığın giderilmesi davası, halk arasında izale-i şuyu davası olarak da bilinir. Bir taşınmaz veya taşınır mal üzerinde birden fazla kişinin paylı ya da elbirliği mülkiyet biçiminde hak sahibi olduğu durumlarda, paydaşlardan biri ya da bir kısmının ortaklığı sona erdirmek istemesi halinde başvurulan bir hukuki yoldur. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 698 ila 700. maddeleri paylı mülkiyetin sona erdirilmesini, 642 ila 651. maddeleri ise miras ortaklığının paylaşımını düzenler.
Türkiye’de en sık karşılaşılan ortaklık türleri; miras yoluyla intikal eden taşınmazlar, eşler arasında edinilmiş mal kapsamındaki taşınmazlar ve birlikte satın alınan taşınmazlardır. Mirasçıların sayısının çok olması, paydaşlardan birinin satışa direnç göstermesi veya taşınmazın bölünmeye uygun olmaması ortaklığın giderilmesini zorunlu kılan başlıca nedenlerdir. TMK’da öngörülen düzenleme uyarınca her paydaş, dilediği zaman ortaklığın giderilmesini isteme hakkına sahiptir; bu hak hak düşürücü bir süreye tabi değildir.
Av. Rıdvan Güney Hukuk Bürosu olarak, İzmir Adliyesi’ne (Bayraklı) yakın büromuz aracılığıyla paylı mülkiyetin ve miras ortaklığının giderilmesi davalarını takip etmekteyiz. Süreç; tapu kaydı incelemesi, paydaş ve mirasçı tespiti, taşınmazın aynen taksim edilebilirliğinin değerlendirilmesi, dilekçenin hazırlanması, davanın Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde açılması, bilirkişi raporlarının takibi ve satış aşamasının yürütülmesi adımlarından oluşur.
Hangi durumlarda hukuki destek veriyoruz?
Paylı Mülkiyetin Giderilmesi
TMK md. 698 vd. uyarınca paylı mülkiyete tabi taşınmazlarda paydaşlardan birinin veya birkaçının açabileceği ortaklığın giderilmesi davalarının hazırlığı ve takibi.
Miras Ortaklığının Giderilmesi
Mirasçılar arasında elbirliği mülkiyet halinde bulunan taşınmazların paylaşımı için TMK md. 642 vd. çerçevesinde açılacak miras taksim ve ortaklık giderme davaları.
Aynen Taksim Yoluyla Giderme
TMK md. 699 uyarınca taşınmazın paydaşlar arasında aynen paylaştırılmasının mümkün olduğu hallerde, taksim talepli davalarda bilirkişi incelemesi ve aynen paylaştırma süreci.
Satış Suretiyle Giderme
TMK md. 699 kapsamında, aynen taksimin mümkün olmaması veya istenmemesi halinde taşınmazın açık artırma ile satışı ve elde edilen bedelin paydaşlara hisseye orantılı olarak dağıtılması süreci.
Elbirliğinden Paylı Mülkiyete Dönüşüm
TMK md. 644 uyarınca mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete dönüştürülmesi davaları; özellikle satış suretiyle ortaklığın giderilmesinden önce gereken hazırlık aşaması.
Mirasçılar Arası Anlaşmazlık
Mirasçılar arasında mal paylaşımına ilişkin uyuşmazlıkların değerlendirilmesi; mirasçılık belgesi (veraset ilamı) çıkarılması, paylaşım sözleşmesi hazırlanması veya dava yoluyla çözüm.
Ortaklığın giderilmesine dair temel hükümler
Paylı mülkiyet ve elbirliği mülkiyet ayrımı
Türk Medeni Kanunu, ortak mülkiyeti iki ana türe ayırır. Paylı mülkiyette (TMK md. 688 vd.) her paydaşın taşınmaz üzerindeki payı belirli ve bağımsız olup, paydaş kendi payı üzerinde tek başına tasarruf edebilir; satış, ipotek, devir gibi işlemler kendi payı için mümkündür. Elbirliği mülkiyette (TMK md. 701 vd.) ise paylar belirli olmadığından bütün ortakların birlikte hareket etmesi gerekir; tek başına tasarruf mümkün değildir. Miras yoluyla intikal eden taşınmazlar, ölümle birlikte mirasçılar arasında kural olarak elbirliği mülkiyet halinde bulunur.
Bu ayrım, ortaklığın giderilmesi davasının türü ve aşamaları bakımından belirleyicidir. Elbirliği mülkiyetin doğrudan satış suretiyle giderilmesi yerine, önce TMK md. 644 uyarınca paylı mülkiyete dönüştürülmesi, ardından paylı mülkiyetin giderilmesi yoluna gidilmesi yaygın bir uygulamadır. Mirasçıların kendi aralarında paylaşım sözleşmesi yapmaları halinde dava yoluna başvurulmasına gerek kalmaz.
Aynen taksim yoluyla giderme (TMK md. 699)
Taşınmazın özelliklerine ve paydaş sayısına göre aynen paylaştırma mümkünse, hakim öncelikle bu yola başvurulmasını değerlendirir. Aynen taksim için taşınmazın bölünebilir nitelikte olması, paydaş hisselerinin oranlarına uygun parçalara ayrılabilmesi ve bu paylaştırmanın taşınmazın değerinde önemli bir azalmaya yol açmaması gerekir. Tarım arazileri, geniş arsalar ve müstakil yapı niteliğindeki taşınmazlar aynen taksime uygun olabilirken; tek bir bağımsız bölümden oluşan daireler veya ekonomik bütünlük arz eden taşınmazlar genellikle aynen taksime uygun değildir.
Aynen taksim talepli davalarda hakim, bilirkişi incelemesiyle taşınmazın bölünme imkanını ve paydaşlara isabet edecek parçaları belirler. Paydaşlar arasında değer farkı oluşması halinde, eşitliği sağlamak için denkleştirme bedeli ödenmesine karar verilebilir. Aynen taksim mümkün değilse veya taraflarca istenmiyorsa, satış suretiyle gidermeye geçilir.
Satış suretiyle giderme (TMK md. 699)
Aynen paylaştırmanın mümkün olmadığı ya da istenmediği hallerde taşınmaz açık artırma yoluyla satışa çıkarılır. Mahkemenin satışa karar vermesinden sonra dosya icra dairesine devredilir; satış memurluğu aracılığıyla taşınmaz, İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanarak satışa konu edilir. Satış işlemleri kıymet takdiri, gazete ilanı, açık artırma ve ihale aşamalarından oluşur.
Satış sonucunda elde edilen bedelden öncelikle satış masrafları, vergi ve harçlar düşülür; kalan bedel paydaşlara tapu kaydındaki hisseleri oranında dağıtılır. Üzerinde ipotek, haciz, intifa hakkı gibi sınırlı ayni haklar bulunan taşınmazlarda ilgili alacaklılara öncelik tanınır; bu nedenle satış öncesi tapu kaydındaki tüm haklar ayrıntılı olarak incelenmelidir.
Paydaşlardan herhangi biri, açık artırma sırasında kendi payı dışındaki paylar için de pey sürebilir. Bu yöntem, bir paydaşın taşınmazın tamamını edinmek istemesi halinde kullanılan başlıca yoldur. İhalede en yüksek teklifi veren satışı kazanır; pey sürmeyen paydaşlara hisseleri oranında satış bedeli ödenir.
Miras ortaklığında durum (TMK md. 642 vd.)
Mirasbırakanın ölümüyle birlikte, mirasçılar arasında tüm tereke üzerinde elbirliği mülkiyet doğar. Mirasçılar bu ortaklığı, kendi aralarında paylaşım sözleşmesi yaparak ya da mahkeme yoluyla sona erdirebilir. Paylaşım sözleşmesi tüm mirasçıların katılımını gerektirir ve yazılı şekilde yapılması geçerlilik koşuludur (TMK md. 676/3); taşınmazlar bakımından da resmi senet aranmaz.
Mirasçılar arasında uzlaşma sağlanamaması halinde, mirasçılardan herhangi biri miras taksim davası ya da ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Davacı mirasçı, taleplerine göre aynen taksim ya da satış suretiyle giderme yollarından birini seçebilir; ancak hakim, taşınmazın özelliklerine göre uygun olan yolu re’sen değerlendirir.
Davacı ve davalı sıfatı
Ortaklığın giderilmesi davasını paydaşlardan veya mirasçılardan herhangi biri tek başına açabilir; tüm paydaşların onayı aranmaz. Davacının kendi payı dışındaki paydaşların tamamını davalı olarak göstermesi zorunludur; eksik mirasçı veya paydaşın gösterilmesi davanın eksik husumetten reddine yol açar. Bu nedenle dava açılmadan önce tapu kayıtlarının ve mirasçılık belgesinin titizlikle incelenmesi ve tüm hak sahiplerinin tespit edilmesi gerekir.
Yaşı küçük, kısıtlı veya gaip durumdaki paydaşlar bulunması halinde vesayet veya kayyımlık makamından izin alınması gerekebilir. Yine yurtdışında bulunan mirasçıların tebligatı, dava süresini önemli ölçüde uzatabilen bir aşamadır; uluslararası tebligat sözleşmeleri çerçevesinde yürütülen bu işlemler özel bilgi ve dikkat gerektirir.
Bilirkişi raporu, kıymet takdiri ve bedel paylaşımı
Ortaklığın giderilmesi davalarında bilirkişi incelemesi esastır. Mahkeme, taşınmazın aynen taksiminin mümkün olup olmadığını, satışa konu olması halinde kıymet takdirini ve emsal taşınmazlarla karşılaştırılmasını bilirkişi marifetiyle araştırır. Bilirkişi raporuna karşı tarafların itiraz hakkı bulunur; itiraz halinde ek rapor alınması veya yeni bilirkişi heyetinin tayini gündeme gelebilir.
Satış sonrası elde edilen bedelin paylaşımında tapu kaydındaki hisse oranları esas alınır. Mirasçılar bakımından paylar, mirasçılık belgesinde gösterilen oranlara göre belirlenir. Üzerinde ipotek, haciz veya başkaca takyidat bulunan paydaşların paylarından, ilgili alacaklılara öncelik tanınarak ödeme yapılır; arta kalan kısım paydaşa ödenir. Bu nedenle satış öncesi paydaşların tapu kaydındaki tüm sicili kısıtlamaları görmek, paya gerçekten ne kadar bedel düşeceğini öngörmek bakımından önemlidir.
Davanın açılmasında zamanaşımı ve süresizlik
Ortaklığın giderilmesi davasının önemli özelliklerinden biri, hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi olmamasıdır. Her paydaş, ortaklık devam ettiği sürece dilediği zaman bu hakkı kullanabilir. Sözleşme ile paylaşma yasağı kararlaştırılmış olsa bile, TMK md. 698/2 uyarınca on yılı geçen yasaklar bağlayıcı değildir; bu sürenin sonunda paydaşlar yine ortaklığı sona erdirme talebinde bulunabilir. Ayrıca taşınmazın aile konutu, iş yeri veya benzer önemli kullanım amacı bulunması, davanın açılmasını engellemez; ancak hakim somut koşulları gözeterek geçici tedbir niteliğinde kararlar verebilir.
Süreç ve usul açısından dikkat edilmesi gerekenler
Ortaklığın giderilmesi davası hak düşürücü süreye tabi olmamakla birlikte, sürecin doğru yürütülmesi bakımından bazı kritik noktalar bulunur. Aşağıdaki tablo, davanın aşamalarına ilişkin temel süreleri ve dayanakları özetlemektedir.
| Durum / Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ortaklığın giderilmesi davası açma | Süresizdir, her zaman açılabilir | TMK 698 |
| Sözleşmeyle paylaşma yasağı | En çok 10 yıl | TMK 698/2 |
| Mirasın reddi süresi | Ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 ay | TMK 606 |
| Bilirkişi raporuna itiraz | Tebliğden 2 hafta | HMK 281 |
| Satış memurluğunda ihale ilanı | Açık artırmadan en az 1 ay önce | İİK 126 |
| İhalenin feshi davası | İhaleden itibaren 7 gün | İİK 134 |
| Karara karşı istinaf | Tebliğden itibaren 2 hafta | HMK 345 |
Yukarıdaki süreler genel hükümlere ilişkin olup somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Sürelerin doğru hesaplanması ve uygulanması için somut dosyanın değerlendirilmesi gerekir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatları
Yargıtay 14. ve 8. Hukuk Daireleri ile Hukuk Genel Kurulu kararları, ortaklığın giderilmesi uygulamasında yol gösterici niteliğe sahiptir. Aşağıdaki içtihat çizgileri, davaların değerlendirilmesinde dikkate alınan temel ilkeleri yansıtır:
Aynen taksim önceliği
Mahkeme, taşınmazın aynen paylaştırılmasının mümkün olup olmadığını öncelikle araştırmakla yükümlüdür. Aynen taksimin mümkün olduğu hallerde tarafların aksine talebi olmadıkça, satış suretiyle gidermeye doğrudan karar verilemez. Bu yaklaşım, paydaşların taşınmaz üzerindeki ayni haklarını korumayı amaçlar.
Tüm paydaşların zorunlu davalı sıfatı
Davacının kendisi dışındaki tüm paydaşları davalı olarak göstermesi zorunludur. Eksik husumet gerekçesiyle dava reddedilebilir; yeniden dava açılması durumunda zaman ve masraf kaybı oluşur. Bu nedenle dava açılmadan önce tapu kayıtları ve mirasçılık belgesinin güncel haliyle incelenmesi esastır.
Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete dönüştürülmesi
Mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyetin doğrudan satış suretiyle giderilmesi yerine, önce TMK md. 644 uyarınca paylı mülkiyete dönüştürülmesi, ardından paylı mülkiyetin giderilmesi yoluna gidilmesi içtihatlarda benimsenen yaklaşımdır. Bu sıralama hak sahiplerinin payları üzerindeki tasarruf imkanını korur.
Üzerindeki sınırlı ayni haklar ve takyidatlar
Taşınmaz üzerinde ipotek, haciz, intifa hakkı veya başkaca takyidatlar bulunması davanın görülmesine engel değildir; ancak satış aşamasında bu haklar dikkate alınarak öncelik sırasına göre ödeme yapılır. Bu durumun paya isabet edecek bedeli önemli ölçüde etkileyebileceği, paydaşların önceden bilgilendirilmesini gerektiren bir husustur.
Yukarıdaki ilkeler genel içtihat çizgisini yansıtmakta olup, somut olayın özelliklerine göre farklı yönde kararlar verilmesi mümkündür. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Dava ve takip süreci
Tapu ve Mirasçılık İncelemesi
Tapu kaydının, takyidatların, mirasçılık belgesinin ve paydaş bilgilerinin temin edilerek hak sahiplerinin tam listesinin çıkarılması.
Aynen Taksim Değerlendirmesi
Taşınmazın bölünebilirliğinin ön incelemesi; gerekirse aynen taksim talebiyle dava açma stratejisinin oluşturulması.
Davanın Açılması
Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde dilekçenin sunulması, harç ve gider avansı işlemleri, tüm paydaşlara tebligat yapılması.
Bilirkişi ve Karar
Taşınmazın yerinde keşfi, bilirkişi raporlarının alınması, gerekli itirazların yapılması, mahkemenin aynen taksim ya da satış kararını vermesi.
Satış ve Bedel Paylaşımı
Satış memurluğu aracılığıyla kıymet takdiri, ilan, açık artırma ve ihale; satış bedelinin paydaşlara hisseleri oranında dağıtılması.
Yetkili ve görevli mahkeme
Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme taşınmazın değerine ve davanın türüne bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemesi’dir (HMK md. 4/1-b). Bu husus emredici nitelikte olup, tarafların aksini kararlaştırması mümkün değildir. Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılan davalar görevsizlik nedeniyle Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilir; bu da süre ve masraf kaybına yol açar.
Yer yetkisi bakımından HMK md. 12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; bu yetki kuralı sözleşmeyle değiştirilemez. Birden fazla taşınmazın aynı davada konu edilmesi halinde, taşınmazlardan biri için yetkili olan mahkeme, diğerleri için de yetki sahibi olabilir; ancak farklı yargı çevrelerindeki taşınmazlar için ayrı dosyalar açılması da mümkündür.
İzmir’de taşınmazın Bayraklı, Karşıyaka, Bornova, Konak, Buca veya başka bir ilçede bulunmasına göre dava, ilgili Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır. Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Konak ve Narlıdere ilçelerindeki taşınmazlar bakımından İzmir Adliyesi (İzmir adliyeleri rehberi), Karşıyaka ve Çiğli için Karşıyaka Adliyesi; ilk derece kararına karşı istinaf incelemesi İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde yürütülür. Satış kararının verilmesinden sonra dosya, kararın kesinleşmesini takiben ilgili icra dairesine gönderilir ve satış memurluğu aracılığıyla taşınmaz açık artırma yoluyla satışa konu edilir.
Dava şartı arabuluculuk: 1 Eylül 2023’ten bu yana ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur (6325 sayılı Kanun m. 18/B). Son tutanak dava dilekçesine eklenmeden açılan dava usulden reddedilir; arabuluculuk görüşmesi İzmir’deki arabuluculuk bürolarına başvuruyla başlar ve anlaşma sağlanırsa ortaklık dava açılmadan da giderilebilir.
31 Temmuz 2026 değişikliği: 7589 sayılı Kanun ile miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında birinci artırmada mirasçılara öncelik tanınmıştır; geçiş hükmünün hangi dosyalara uygulandığını ortaklığın giderilmesinde mirasçılara öncelik yazısında, davanın hukuki çerçevesini ise ortaklığın giderilmesi rehberinde açıkladık.
Ortaklığın giderilmesi sürecinde merak edilenler
Aşağıdaki sorular, ilk görüşme öncesi sıkça karşılaşılan konulara genel cevap vermek amacıyla hazırlanmıştır. Somut dosyanız hakkında ayrıntılı değerlendirme için doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Bu konudaki rehberlerimiz
Ortaklığın giderilmesi ve bağlantılı konuları ayrı yazılarda ayrıntılı olarak ele alıyoruz; aradığınız başlığı aşağıdaki listeden seçebilirsiniz.
Bağlantılı çalışma alanları
Ortaklık veya miras paylaşımı için ön değerlendirme
Tapu kaydınızı, mirasçılık belgenizi veya taşınmazınıza ilişkin belgeleri paylaşmanız halinde dosyanızın ön değerlendirmesi yapılır. Aynen taksim ya da satış suretiyle giderme yollarından hangisinin daha uygun olduğu, somut koşullara göre birlikte belirlenir.
1593/1. Sokak No:51 Toki J6 Blok D:2, Adalet Mah., 35530 Bayraklı/İzmir
Çalışma saatleri: Pazartesi — Cuma · 09:00 — 18:00
