İzmir Mal Paylaşımı Avukatı: katılma alacağı ve mal rejimi tasfiyesinde hukuki temsil
Boşanma, evliliği bitirir; malvarlığı hesabını ise ayrı bir dava kapatır. Ev, araç, birikim, şirket payı ve dijital varlıkların tasfiyesinde; katılma alacağı, değer artış payı ve tedbir taleplerinizi İzmir Aile Mahkemelerinde titizlikle takip ediyoruz.
Katılma alacağı mı, değer artış payı mı?
Mal rejimi tasfiyesinde iki temel alacak türü vardır ve ikisinin şartları, hesabı ve ispat yükü birbirinden farklıdır. Dosyanızda hangisinin — ya da ikisinin birden — bulunduğunu doğru nitelemek, davanın kaderini belirler.
Katılma Alacağı
Artık değerin yarısı — katkı ispatı gerekmez (TMK m. 231, 236)
- Konusu: eşin 01.01.2002 sonrası evlilik içinde edindiği mallar (maaş, ev, araç, birikim).
- Hesap: edinilmiş malların toplam değerinden borçlar düşülür; kalan artık değerin yarısı diğer eşe aittir.
- Katkı şartı yok: ev işiyle ilgilenen, geliri olmayan eş de tam katılma alacağına sahiptir.
- Değerleme: tasfiye (karar) tarihine en yakın sürüm değeri esas alınır (TMK m. 235).
Değer Artış Payı
Katkının karşılığı — katkı ispatı gerekir (TMK m. 227)
- Konusu: bir eşin, diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkısı.
- Hesap: katkı oranı, malın tasfiye anındaki değerine uygulanır; değer kaybı varsa başlangıç değeri esas alınır.
- Tipik örnek: kişisel maldan (miras, ziynet bozdurma) diğer eşin evine yapılan ödeme.
- Kişisel mal ispatı: banka kaydı, tapu tarihi ve ödeme belgeleriyle kurulur.
İzmir mal paylaşımı avukatı olarak hizmet alanlarımız
Tasfiye davasının açılmasından malvarlığının fiilen paylaşılmasına kadar tüm süreci yönetiyoruz.
Katılma Alacağı Davası
Edinilmiş malların tespiti, artık değer hesabı ve alacağın dava yoluyla tahsili; taksit ve ayın ödeme itirazları.
→ 02Değer Artış Payı
Kişisel maldan yapılan katkıların ispatı ve güncel değere göre pay hesabı (TMK m. 227).
→ 03Kişisel–Edinilmiş Mal Ayrımı
Miras, bağış ve evlilik öncesi malların tasfiye dışında tutulması; gelirlerinin edinilmiş sayılması dengesi.
→ 04Mal Kaçırmaya Karşı Önlemler
Tedbir kararları, aile konutu şerhi (TMK m. 194) ve devredilen mallar için eklenecek değer talepleri (TMK m. 229).
→ 05Kripto ve Dijital Varlıklar
Kripto para, NFT ve dijital hesap bakiyelerinin tasfiyedeki durumu; tespit ve değerleme stratejisi.
→ 06Mal Rejimi Sözleşmeleri
Mal ayrılığı ve seçimlik rejim sözleşmelerinin kurulması; mevcut sözleşmelerin tasfiyeye etkisi.
→Mal rejiminin zaman çizgisi: hangi dönem, hangi kural?
Paylaşımın matematiği tarihlerle başlar: evlenme tarihi, 01.01.2002 dönümü ve boşanma davasının açıldığı gün, hangi malın hangi kurala tabi olduğunu belirler.
Mal ayrılığı dönemi (743 s. TKM)
Katkı payı alacağı — genel hükümlere tabi1 Ocak 2002’den önce edinilen mallarda yasal rejim mal ayrılığıdır; her eş kendi malının maliki kalır. Bu dönem malına yapılan katkılar, “katkı payı alacağı” olarak genel hükümlere göre istenir ve katkının ispatı gerekir.
Edinilmiş mallara katılma rejimi başlar (TMK m. 202)
Sözleşmeyle başka rejim seçilmedikçe yasal rejimBu tarihten sonra edinilen çalışma karşılıkları, sosyal güvenlik ödemeleri ve kişisel malların gelirleri kural olarak edinilmiş maldır (TMK m. 219). Kişisel kullanım eşyası, evlilik öncesi mallar, miras ve karşılıksız kazanmalar ile manevi tazminat alacakları kişisel mal kalır (TMK m. 220); eşler sözleşmeyle bu sınırı kısmen değiştirebilir (TMK m. 221).
Rejim, dava tarihinde sona erer (TMK m. 225/2)
Tasfiyenin hesap kesim tarihiBoşanma davasının açılmasıyla mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Artık değer hesabına bu tarihte mevcut olan edinilmiş mallar girer; dava tarihinden sonra edinilenler tasfiye dışıdır. Rejim sona ermeden önceki son 1 yıl içindeki olağan dışı karşılıksız devirler ile mal kaçırma amaçlı devirler hesaba eklenir (TMK m. 229).
Katılma alacağı ve değer artış payı yargılaması
Boşanmanın kesinleşmesi bekletici meseledirTasfiye davası boşanmayla birlikte veya ayrı açılabilir; ancak hüküm kurulabilmesi için boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Mallar dava tarihindeki durumlarıyla belirlenir, değerleme ise karar tarihine en yakın rayiç üzerinden yapılır (TMK m. 235); bilirkişi incelemesi bu aşamanın merkezindedir.
Zamanaşımı: 10 yıl
Boşanmanın kesinleşmesinden itibarenYargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihadı uyarınca katılma alacağı ve değer artış payı talepleri 10 yıllık zamanaşımına tabidir; evlilik devam ettiği sürece eşler arasındaki alacaklarda zamanaşımı işlemez (TBK m. 153).
Mal paylaşımı davaları: görevli mahkeme ve süre tablosu
Mal rejiminin tasfiyesinden doğan davalarda görevli mahkeme aile mahkemesidir.
| Dava türü | Görevli mahkeme | Ortalama süre* | Kritik süre / not |
|---|---|---|---|
| Katılma alacağı | Aile Mahkemesi | 1,5–3 yıl (bilirkişi aşamalı) | Zamanaşımı 10 yıl (TBK m. 146) |
| Değer artış payı | Aile Mahkemesi | 1,5–3 yıl | Katkının belgeyle ispatı belirleyici |
| Katkı payı (2002 öncesi mallar) | Aile Mahkemesi | 1,5–3 yıl | Genel hükümlere göre; katkı ispatı şart |
| Tedbir talebi (tasfiye güvencesi) | Aile Mahkemesi | Dosya üzerinden / ilk celse | Tapu şerhi ve devir yasağı istenebilir |
| Aile konutu şerhi | Tapu Müdürlüğü / Aile Mahkemesi | Şerh: başvuruyla | TMK m. 194 — boşanma kesinleşene kadar koruma |
* Süreler, İzmir Aile Mahkemelerindeki ortalama dosya yoğunluğuna ve bilirkişi aşamalarına ilişkin gözlemlerimizdir; her dosyanın kapsamına göre değişir, taahhüt niteliği taşımaz.
İzmir Aile Mahkemeleri: yetki ve kapsama alanı
Mal rejimi davalarında yetki; rejimin ölümle sona ermesinde ölenin son yerleşim yeri, boşanmada boşanma davasına bakan mahkeme, diğer hâllerde davalının yerleşim yeri mahkemesindedir (TMK m. 214).
İzmir Adliyesi
35530 Bayraklı / İzmir
Karşıyaka Adliyesi
35540 Karşıyaka / İzmir
Bergama Adliyesi
35700 Bergama / İzmir
Aliağa Adliyesi
35800 Aliağa / İzmir
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi
35260 Konak / İzmir
Süreç
Tasfiye dosyanız beş aşamada nasıl ilerler?
Mal paylaşımı davası bir hesap davasıdır: önce malvarlığı haritası çıkarılır, sonra her kalemin niteliği ve değeri kanıtlanır. Yasal çerçeve için Türk Medeni Kanunu m. 202-241 hükümlerine bakabilirsiniz.
Malvarlığı haritası
Tapu, araç, banka, BES, şirket payı ve dijital varlıklar dönem dönem listelenir; kişisel–edinilmiş ayrımının ilk taslağı çıkarılır.
Tedbir ve güvence
Mal kaçırma riskine karşı tapuya tedbir şerhi, hesaplara bloke ve aile konutu şerhi talepleri ivedilikle sunulur.
Dava ve delil toplama
Katılma alacağı ve/veya değer artış payı davası açılır; bankalardan, tapudan ve kurumlardan kayıtlar celbedilir, denkleştirme kalemleri işlenir (TMK m. 230).
Bilirkişi ve değerleme
Malların karar tarihine en yakın rayiç değeri hesaplattırılır; artık değer ve pay hesabına itirazlar teknik raporlarla karşılanır.
Karar ve tahsil
Alacak; para, gerektiğinde ayın olarak veya taksitle ödenir (TMK m. 239); ödenmeyen alacak için icra takibi ve gerektiğinde tasarrufun iptali davası devreye girer.
İçtihat
Mal paylaşımında belirleyici dört içtihat
Aşağıdaki kararlar, katılma alacağı davalarının omurgasını oluşturan yerleşik Yargıtay içtihatlarındandır.
“Bir eşin, artık değere katılma alacağı hakkının oluşması için; talep eden eşin gelirinin olmasına veya söz konusu mal varlığının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunulmasına gerek yoktur.”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/301, K. 2022/79, T. 08.02.2022
“Artık değere katılma alacak miktarı hesaplanırken, mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malların, bu tarihteki durumlarına göre, ancak tasfiye tarihindeki sürüm (rayiç) değerleri esas alınır.”
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2018/15963, K. 2019/1067, T. 06.02.2019
“Katılma alacağında zamanaşımı süresi TBK m. 146 uyarınca on (10) yıl olarak uygulanmalıdır.”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2013/375, K. 2013/520, T. 17.04.2013
“Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur (TBK m. 153) gözetilerek… 10 yıllık zamanaşımı süresinin henüz geçmediği anlaşılmıştır.”
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2012/12521, K. 2013/6170, T. 29.04.2013
Tasfiye görüşmesine gelirken: hazırlık listesi
Malvarlığı haritasını ilk görüşmede çıkarabilmemiz için aşağıdaki kayıtlar büyük kolaylık sağlar.
Tapu kayıtları — edinme tarihleri ile birlikte; ipotek ve şerh bilgileri.
Araç ruhsatları — alım-satım tarihleri ve kredili alımlara ait sözleşmeler.
Banka ve BES dökümleri — hesap, mevduat ve emeklilik birikimlerinin dava tarihindeki durumu.
Kredi sözleşmeleri ve ödeme planları — konut kredisinde hangi taksitlerin hangi dönemde ödendiği.
Miras ve bağış belgeleri — kişisel mal savunmasının temeli: veraset ilamı, bağış sözleşmeleri, hesap izleri.
Şirket ve ortaklık kayıtları — pay defteri, ticaret sicil bilgileri, kâr dağıtımları.
Kripto ve dijital varlık dökümleri — borsa hesap ekstreleri ve cüzdan hareketleri.
Boşanma dosyası bilgileri — dava tarihi, aşaması ve varsa protokol; tasfiyenin takvimini belirler.
Malvarlığı tablonuzu birlikte çıkaralım
Hangi mal tasfiyeye girer, hangi alacak türü doğar — ilk görüşmede netleştirelim.
Mal paylaşımı davalarında en sık yapılan 7 hata
Tasfiye dosyalarında hak kaybı, çoğu zaman dava açılmadan önce yapılan bu hatalarla başlar.
Boşanma protokolünde tasfiyeden farkında olmadan vazgeçilmesi
Anlaşmalı boşanma protokolüne yazılan genel feragat ifadeleri, katılma alacağını da kapsayacak şekilde yorumlanabilir. İmzadan önce malvarlığı hesabı mutlaka yapılmalıdır.
Tedbir alınmadan beklenmesi
Dava öncesinde ve sırasında devredilen mallar, tahsili güçleştirir. Tapu şerhi ve hesap blokesi gecikmeden istenmeli; son 1 yıl içindeki karşılıksız devirler için eklenecek değer talebi (TMK m. 229) unutulmamalıdır.
Ziynet eşyası ile mal rejiminin karıştırılması
Düğün takıları yerleşik içtihatta kişisel mal sayılır ve tasfiye hesabına girmez; iadesi ayrı bir davanın konusudur. İki talebin tek kalemde toplanması usul hatalarına yol açar. Konunun ayrıntısı için ziynet eşyası rehberimize bakabilirsiniz.
Kişisel mal ispatının ihmal edilmesi
Miras veya evlilik öncesi birikimle alınan malın kişisel niteliği belgeyle kurulmazsa, mal edinilmiş sayılır ve yarısı üzerinde katılma alacağı doğar. Para izinin (hesaptan tapuya) belgelenmesi kritiktir.
“Ev hanımıyım, hakkım yoktur” yanılgısı
Katılma alacağı için gelir veya katkı şartı aranmaz; ev emeğiyle geçen evlilikte de artık değerin yarısı talep edilebilir. Bu yanılgıyla dava açılmayan her yıl, zamanaşımına doğru kayıptır.
Değerlemenin eski tarihli rakamlarla yapılması
Hesap, malın alım fiyatına değil karar tarihine en yakın rayice göre yapılır. Enflasyonist dönemde eski değerle açılan ve ıslah edilmeyen talepler ciddi kayıp doğurur; belirsiz alacak davası kurgusu bu riski yönetir.
Kredili malda denkleştirmenin gözden kaçırılması
Kişisel maldan ödenen krediler ile edinilmiş maldan kişisel mala akan değerler denkleştirme hesabına girer (TMK m. 230). Bu kalemler işlenmediğinde hesap, aleyhe sonuç verir.
SSS
İzmir mal paylaşımı avukatı olarak sık aldığımız sorular
Konunun bütünü için boşanmada mal paylaşımı rehberimizi, özel başlıklar için kripto ve NFT paylaşımı ile ölen eşin katılma alacağı yazılarımızı inceleyebilirsiniz; boşanma süreci için İzmir boşanma avukatı sayfamız yol gösterir.
Boşanmada mallar her zaman yarı yarıya mı paylaşılır?
Hayır; yarı oranı yalnızca 01.01.2002 sonrası edinilmiş malların artık değeri için geçerlidir. Evlilik öncesi mallar, miras ve bağışlar kişisel maldır ve paylaşıma girmez; 2002 öncesi edinilen mallarda ise katkı ispatına dayalı katkı payı alacağı söz konusudur. Ayrıca zina veya hayata kast hâlinde hâkim, katılma alacağını hakkaniyete göre azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m. 236/2).
Ev hanımı olan eş mal paylaşımında hak sahibi mi?
Evet. Katılma alacağı kanundan doğar; talep eden eşin gelirinin olması veya malın alımına parasal katkı yapması gerekmez. Evlilik içinde eşlerden biri adına edinilen malın artık değerinin yarısı, ev emeğiyle geçen evlilikte de diğer eşe aittir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu ilkeyi açıkça benimsemiştir.
Mal paylaşımı davası boşanmayla birlikte mi açılır?
Ayrı bir dava olarak açılır; boşanma dosyasıyla birleştirilmez. Uygulamada tasfiye davası boşanmayla eş zamanlı açılıp, boşanmanın kesinleşmesi bekletici mesele yapılır. Böylece tedbirler erkenden alınır ve kesinleşmeyle birlikte hesap aşamasına hızla geçilir.
Mal paylaşımında zamanaşımı ne kadar?
Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 146; Yargıtay HGK 17.04.2013, E. 2013/8-375, K. 2013/520). Evlilik sürerken eşler arasında zamanaşımı işlemez (TBK m. 153). Süre uzun görünse de deliller zayıfladığı için beklemek aleyhedir.
Eşim boşanma öncesi malları sattı; ne yapılabilir?
Mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 yıl içinde yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler, tasfiye hesabına eklenir (TMK m. 229); bu mallar mevcutmuş gibi hesaba katılır. Alacağın tahsilini güvenceye almak için üçüncü kişilere karşı tasarrufun iptali yolu da gündeme gelebilir.
Kredisi devam eden ev nasıl paylaşılır?
Ev, karar tarihine en yakın rayiç değeriyle hesaba girer; dava tarihinde ödenmemiş kredi borcu edinilmiş maldan düşülür. Evlilik içinde ödenen taksitler artık değeri büyütür; kişisel maldan ödenen taksitler için denkleştirme hesabı yapılır (TMK m. 230). Sonuç, ödeme planının dönemlerine göre belirlenir.
Miras kalan mal paylaşıma girer mi?
Girmez; miras yoluyla edinilen mallar kişisel maldır (TMK m. 220). Ancak kişisel malların evlilik içindeki gelirleri — örneğin miras kalan dairenin kira geliri — aksine sözleşme yoksa edinilmiş mal sayılır ve tasfiyeye dahil olur. Bu ayrım, hesabın en çok tartışılan kalemlerindendir.
Düğün takıları mal paylaşımına dahil mi?
Hayır; ziynet eşyası yerleşik içtihatta kişisel mal kabul edilir ve mal rejimi tasfiyesine girmez. Takıların iadesi, tasfiyeden bağımsız bir alacak davasının konusudur ve kime takıldığı ile kimde kaldığına ilişkin ispat kuralları ayrıca değerlendirilir.
Kripto para ve dijital varlıklar paylaşılır mı?
Evlilik içinde çalışma karşılığı gelirlerle edinilen kripto varlıklar edinilmiş mal kapsamında değerlendirilir ve tasfiye hesabına girer. Zorluk tespit ve değerlemededir: borsa kayıtları, banka geçişleri ve cüzdan hareketleri üzerinden iz sürülür. Ayrıntılar için kripto ve NFT paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Alacak nasıl ödenir; evin kendisi istenebilir mi?
Katılma alacağı kural olarak para alacağıdır; malın kendisi üzerinde ayni hak doğurmaz. Mahkeme, ödemede taksit takdir edebilir (TMK m. 239). Aile konutu bakımından ise şerh (TMK m. 194) ve sağ kalan eşe özgüleme gibi özel korumalar ayrıca değerlendirilir.
Tasfiye hesabınızı birlikte çıkaralım
Adalet Mah. adresindeki ofisimizde veya telefonla; hangi malın hesaba girdiğini, gerçekçi alacak aralığını ve izlenecek yolu açıkça konuşalım. Av. Rıdvan Güney — İzmir Barosu, Sicil No: 11839.