Tapu İptal Davası Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

Tapu iptal davası zamanaşımı ve hak düşürücü süreler: yolsuz tescil, muris muvazaası, hile, kadastro ve önalım
Kısaca

Tapu iptal davası zamanaşımı, davanın dayandığı hukuki sebebe göre belirlenir; tek bir süre yoktur. Mülkiyet hakkına dayanan tapu iptali ve tescil davası kural olarak zamanaşımına uğramaz: yolsuz tescil, ehliyetsizlik, muris muvazaası ve vekaletin kötüye kullanılmasına dayanan davalar için kanunda bir süre öngörülmemiştir ve Yargıtay bu davaların her zaman açılabileceğini kabul eder. Aldatma, yanılma veya korkutma ileri sürülüyorsa sözleşmeyle bağlı olunmadığı, aldatmanın ya da yanılmanın öğrenilmesinden veya korkutmanın etkisinin kalkmasından başlayarak bir yıl içinde ileri sürülmelidir.

Kadastrodan önceki hukuki sebeplerde tutanağın kesinleşmesinden itibaren on yıllık, önalım davasında bildirimden üç aylık ve satıştan bir yıllık (25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda iki yıllık) hak düşürücü süre vardır. Satış vaadi ve inanç sözleşmesine dayanan tescil talepleri on yıllık zamanaşımına tabidir; satış vaadinde taşınmaz alıcıya teslim edilmişse satıcının zamanaşımı savunması dinlenmez. Süresiz bir davada bile taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye geçmişse tapu iptali istenemez (TMK m.1023); bu durumda tazminat yoluna gidilir.


Tapu İptali ve Tescil Davası Neden Çoğu Zaman Süresizdir?

Tapu iptali ve tescil davası, tapu kütüğündeki kaydı gerçek hak durumuna uygun hale getirmeyi amaçlar. Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan ya da hukuki sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur (TMK m.1024/2) ve bu yüzden ayni hakkı zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir (TMK m.1025). Kanun bu dava için bir süre koymamıştır. Bunun nedeni davanın bir alacağa değil, devam eden mülkiyet hakkına dayanmasıdır; zamanaşımı ise kural olarak alacaklar için öngörülmüş bir kurumdur (TBK m.146).

Yargıtay bu ilkeyi, uygulamada en sık görülen üç dava sebebi için şöyle özetler:

Bilindiği üzere; ehliyetsizlik, vekalet görevinin kötüye kullanılması ve muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal tescil davalarının zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi olmadığı, davanın niteliğine göre bu tür iddiaların süreye tabi kılınmaksızın her zaman ileri sürülmesinin olanaklı bulunduğu tartışmasızdır.

Yargıtay 1. HD, E.2017/1999, K.2020/2500, 10.06.2020

Bununla birlikte tapu iptal davası zamanaşımı sorusunun tek bir cevabı yoktur. Kanun bazı sebeplerde hakkı kısa sürelere bağlamıştır: aldatma, yanılma ve korkutmada bir yıl, kadastrodan önceki sebeplerde on yıl, önalımda üç ay ve bir yıl gibi. Satış vaadi ve inanç sözleşmesinde ise talep bir sözleşmeden doğan devir borcuna dayandığı için on yıllık zamanaşımı uygulanır. Bu yüzden ilk soru “kaç yıl geçti” değil, “dava hangi hukuki sebebe dayanıyor” sorusudur.

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre arasındaki farkı miras davalarında zamanaşımı yazımızda ayrıntılı anlattık. Kısaca, hak düşürücü sürenin dolmasıyla hak sona erer ve hakim bunu kendiliğinden gözetir; zamanaşımı ise ancak davalı ileri sürerse dikkate alınır (TBK m.161). Davanın genel şartları, tarafları ve ispatı için tapu iptali ve tescil davası rehberimize bakabilirsiniz.

Tapu iptal davası zamanaşımı hukuki sebebe göre: süreye bağlı olmayan davalar, hak düşürücü süreler ve zamanaşımına tabi talepler
Süre, davanın dayandığı hukuki sebebe göre belirlenir. Her durumda iyiniyetli üçüncü kişinin korunması (TMK m.1023) ayrıca değerlendirilir.

Hukuki Sebebe Göre Tapu İptal Davası Zamanaşımı Tablosu

Aşağıdaki tablo, tapu iptali ve tescil davasında en sık dayanılan sebepleri ve tapu kaydını etkileyen yakın talepleri süreleriyle birlikte gösterir. Süzgeçle yalnız süreye bağlı olmayan davaları, hak düşürücü süreleri veya zamanaşımına tabi talepleri listeleyebilir, dava adına dokunarak ilgili bölüme geçebilirsiniz.

Süre türüne göre süz:
Dava veya talepSüre ve başlangıcıNiteliğiDayanak
Yolsuz tescil (sahte vekaletname, sahte belge, hukuki sebepten yoksun tescil)Süre yok. Tapu sicilinin düzeltilmesi her zaman istenebilir.Taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye geçmişse onun kazanımı korunur.Süreye bağlı değilTMK m.1024, 1025
EhliyetsizlikSüre yok. Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin işlemi hukuki sonuç doğurmaz.Süreye bağlı değilTMK m.15
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma)Süre yok; dava mirasbırakanın ölümünden sonra açılır.Mirasbırakan kadastro tespitinden önce öldüyse tutanağın kesinleşmesinden 10 yıl.Süreye bağlı değilİBK 01.04.1974, 1/2; 3402 s. K. m.12/3
Vekaletin kötüye kullanılmasıSüre yok. Vekil ile alıcının el ve işbirliği ya da alıcının kötüniyeti ispatlanmalıdır.Süreye bağlı değilTBK m.506; TMK m.2
Aile konutunun eşin açık rızası olmadan devriKanunda dava için süre öngörülmemiştir.Açık rızanın varlığını devri yapanlar ispatlar.Süreye bağlı değilTMK m.194
Aldatma, yanılma veya korkutma1 yıl: aldatma veya yanılmanın öğrenilmesinden, korkutmada etkisinin ortadan kalkmasından.Süre devir tarihinden değil, öğrenmeden başlar.Hak düşürücü süreTBK m.39
Aşırı yararlanma (gabin)1 yıl: düşüncesizlik veya deneyimsizliğin öğrenilmesinden, zor durumda kalmada bu durumun ortadan kalkmasından. Her halde sözleşmeden 5 yıl.Hak düşürücü süreTBK m.28
Bağışlamanın geri alınması1 yıl: geri alma sebebinin öğrenilmesinden.Bağışlayan sağlığında öğrenememişse mirasçıları ölümden itibaren 1 yıl içinde kullanabilir.Hak düşürücü süreTBK m.295, 297
Kadastrodan önceki hukuki sebepler10 yıl: kadastro tutanağının kesinleşmesinden.Hak düşürücü süre3402 s. K. m.12/3
Önalım (şufa) davası3 ay: satışın hak sahibine noter aracılığıyla bildirilmesinden. Her halde satıştan 1 yıl.25.12.2025'ten önce yapılan satışlarda üst sınır 2 yıl.Hak düşürücü süreTMK m.733/4, Geçici m.1
Tenkis (saklı payın zedelenmesi)1 yıl: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden. Her halde 10 yıl.Hak düşürücü süreTMK m.571
Satış vaadi sözleşmesine dayalı tescil10 yıl: devir borcunun muaccel olmasından.Taşınmaz alıcıya teslim edilmişse satıcının zamanaşımı savunması dinlenmez.ZamanaşımıTBK m.146, 149; TMK m.2
İnançlı işlem (inanç sözleşmesi)10 yıl: taşınmazın iade edileceği ümidinin yitirildiği andan.İnanç sözleşmesi kural olarak yazılı delille ispatlanır.ZamanaşımıTBK m.146, 149; İBK 05.02.1947, 20/6
Devlete karşı tazminat (tapu sicilinden doğan zarar)10 yıl: mülkiyet kaybının kesinleşmesinden.Dava Hazineye karşı açılır.ZamanaşımıTMK m.1007; TBK m.146
Olağan zamanaşımı (yolsuz kayıt malikinin zilyetliği)Geçerli sebep olmadan tapuya malik yazılan kişi 10 yıl davasız, aralıksız ve iyiniyetle zilyet olursa mülkiyetine itiraz edilemez.Kayıt malikinin iyiniyetli olması şarttır.Kazandırıcı zamanaşımıTMK m.712
Olağanüstü zamanaşımıyla tescilTapuda kayıtlı olmayan taşınmazda 20 yıl davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla zilyetlik.Son ilandan itibaren 3 ay içinde itiraz edilebilir.Kazandırıcı zamanaşımıTMK m.713

Birden fazla sebebe dayanılan davada her sebep kendi süresine göre değerlendirilir. Aynı devir hem ehliyetsizlik hem aldatma iddiasına konu olabilir; ehliyetsizlik süreye bağlı değilken aldatma için bir yıllık süre işler. Yargıtay, ehliyetsizlik iddiasının kamu düzeniyle ilgili olduğunu ve öteki sebeplerden önce incelenmesi gerektiğini vurgular (Yargıtay 1. HD, E.2017/1999, K.2020/2500, 10.06.2020).

Süreye Bağlı Olmayan Tapu İptali Davaları

Aşağıdaki sebeplere dayanan davalar için kanunda bir süre yoktur. Bu, beklemenin risksiz olduğu anlamına gelmez: zaman geçtikçe deliller zayıflar ve taşınmaz iyiniyetli bir alıcıya geçerse tapu iptali artık istenemez.

Yolsuz tescil, sahte vekaletname ve sahte belge

Sahte vekaletname, sahte kimlik ya da hiç verilmemiş bir yetkiyle yapılan devirde malikin geçerli bir irade açıklaması yoktur. Bu devire dayanan tescil hukuki sebepten yoksun olduğu için yolsuzdur ve malik tapu sicilinin düzeltilmesini süre sınırı olmaksızın isteyebilir (TMK m.1024, 1025). Yolsuz tescili bilen veya bilmesi gereken kişi bu tescile dayanamaz; buna karşılık taşınmaz, tescile güvenerek iyiniyetle satın alan birine geçmişse onun kazanımı korunur (TMK m.1023). Sahtecilik şüphesinde asıl risk süre değil, taşınmazın bu arada el değiştirmesidir.

Ehliyetsizlik

Devir tarihinde ayırt etme gücü bulunmayan kişinin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz (TMK m.15). Bu nedenle ehliyetsizliğe dayanan tapu iptali davası bir süreye bağlı değildir; dava işlemi yapan kişi, vasisi ya da ölümünden sonra mirasçıları tarafından açılabilir. Ehliyetsizlik, işlem tarihindeki sağlık durumunu gösteren tedavi kayıtları ve Adli Tıp Kurumu raporuyla ispatlanır. Rapor işlem tarihinde ehliyetin bulunduğunu gösterirse, aynı olaya dayanan aldatma iddiası kendi süresiyle ayrıca incelenir (Yargıtay 1. HD, E.2024/3028, K.2025/3163, 19.06.2025).

Muris muvazaası

Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışı satış gibi göstermesine dayanan dava da süreye bağlı değildir (01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı); dava mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın ölümünden 33 yıl sonra açılan bir davada davalının zamanaşımı ve hakkın kötüye kullanılması itirazlarını yerinde görmeyerek kabul kararını oy çokluğuyla onamıştır; karşı oyda bu kadar uzun bekleyişin TMK m.712 karşısında korunmaması gerektiği savunulmuştur (Yargıtay 7. HD, E.2025/1700, K.2026/714, 10.02.2026).

Önemli istisna kadastrodur: mirasbırakan taşınmazın kadastro tespitinden önce ölmüşse, kadastrodan önceki hukuki sebebe dayanan dava tutanağın kesinleşmesinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (Yargıtay 1. HD, E.2021/733, K.2022/799, 07.02.2022). Davanın şartları ve ispatı için muris muvazaası davası yazımıza, miras davalarındaki öteki sürelerle karşılaştırması için muris muvazaasında süre bölümüne bakabilirsiniz.

Vekaletin kötüye kullanılması

Vekil, vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle davranmakla yükümlüdür (TBK m.506). Vekil taşınmazı vekalet vereni zararlandırma kastıyla devreder ve alıcı bununla el ve işbirliği içindeyse ya da durumu biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, vekalet veren devirle bağlı değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu davaların süresi konusunda açıktır:

Vekalet görevi kötüye kullanılmış ve vekille sözleşme yapan kişi vekil ile el ve işbirliği içerisinde ise veya en azından vekalet görevinin kötüye kullanıldığını biliyor yahut bilmesi gerekiyorsa vekil eden, sözleşmenin feshini, bu sözleşmeye göre tapuda intikal yapılmışsa tapunun iptalini her zaman isteyebilir. Zira, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebine dayanılarak açılan tapu iptal ve tescil davaları hiçbir süreye bağlı değildir.

Yargıtay HGK, E.2024/402, K.2025/742, 26.11.2025

Alıcı iyiniyetliyse, yani vekilin görevini kötüye kullandığını bilmiyor ve gereken özeni gösterse de bilemeyecek durumdaysa devir vekalet vereni bağlar. Rayiç değerin çok altında bir bedel ve bedelin vekalet verene ödendiğinin ispatlanamaması, el ve işbirliğinin başlıca göstergeleridir (Yargıtay HGK, E.2022/946, K.2023/1154, 29.11.2023). Vekil hakkında güveni kötüye kullanma suçundan verilen kesinleşmiş mahkumiyetteki maddi olgu tespiti de hukuk hakimini bağlar (Yargıtay HGK, E.2024/402, K.2025/742, 26.11.2025).

Aile konutunun rıza olmadan devri

Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez (TMK m.194). Kanun bu kurala aykırı devrin iptali için ayrıca bir dava süresi öngörmemiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, açık rıza alınmadan yapılan devrin geçerli kabul edilemeyeceğini, açık rızanın ispat yükünün devri yapanlarda olduğunu ve konutun aile konutu olduğunu bilen veya bilmesi gereken alıcının tapuya güven ilkesinden yararlanamayacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, E.2025/678, K.2026/489, 16.09.2026). Taşınmazın iyiniyetli bir alıcıya geçmesini önlemek için tapuya aile konutu şerhi konulması bu yüzden önemlidir.

Bir Yıllık Süreye Bağlı Tapu İptali Sebepleri

Tapu iptalinin dayanağı bir irade bozukluğu ya da kanunun tanıdığı bir geri alma hakkıysa, hak kısa bir süre içinde kullanılmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, irade bozukluğunun yaptırımının kesin hükümsüzlük olmadığını, kanunun iradesi sakatlanan tarafa belli bir süre içinde kullanacağı bir iptal hakkı tanıdığını vurgular (Yargıtay HGK, E.2025/307, K.2026/462, 09.09.2026). Ehliyetsizlikten farkı budur.

Aldatma, yanılma ve korkutma

Yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez veya verdiğini geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39). Yargıtay bu süreyi hak düşürücü süre olarak uygular ve iptal hakkının nasıl kullanılacağını şöyle açıklar:

Aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, defi yahut dava yoluyla da kullanılabilir.

Yargıtay 1. HD, E.2024/3028, K.2025/3163, 19.06.2025

Süre devir tarihinden değil öğrenmeden başlar. Aynı kararda taşınmaz payı 2012’de devredilmiş, dava 2018’de açılmıştı; ilk derece mahkemesi aldatma iddiasını devir tarihini esas alarak süreden reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de bu sonucu korumuştu. Yargıtay, davacının ileri sürdüğü öğrenme tarihinin esas alınacağını, öğrenmenin daha önce gerçekleştiğini iddia eden davalının bunu ispat etmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 1. HD, E.2024/3028, K.2025/3163, 19.06.2025).

Uygulamada en güvenli yol, aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl dolmadan davanın açılmasıdır. Öğrenme tarihini gösteren yazışma, tebligat, resmi bildirim ve tanık gibi deliller baştan toplanmalıdır.

Hile ile yapılan tapu devrinde bir yıllık hak düşürücü sürenin devir tarihinden değil öğrenmeden başladığını gösteren zaman çizelgesi
Örnek: bir yıllık süre öğrenme tarihinden başlar. Devir tarihinden hesaplamak, süresinde açılmış bir davayı süresi geçmiş gibi gösterir.

Aşırı yararlanma

Karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa ve bu oransızlık zarar görenin zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak sağlanmışsa, zarar gören sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirip verdiğini geri isteyebilir ya da oransızlığın giderilmesini talep edebilir. Bu hak, düşüncesizlik veya deneyimsizliğin öğrenilmesinden, zor durumda kalmada bu durumun ortadan kalkmasından başlayarak bir yıl ve her halde sözleşmenin kurulmasından başlayarak beş yıl içinde kullanılmalıdır (TBK m.28). İki süre birlikte işler; hangisi önce dolarsa hak o tarihte düşer.

Bağışlamanın geri alınması

Bağışlanan, bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse, bağışlayana ya da ailesine karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranmışsa veya yüklemeyi haklı bir sebep olmadan yerine getirmemişse bağışlayan bağışlamayı geri alabilir (TBK m.295). Geri alma hakkı, sebebin öğrenildiği günden başlayarak bir yıl içinde kullanılır. Bağışlayan bu süre dolmadan ölürse hak mirasçılarına geçer; bağışlayan sebebi sağlığında öğrenememişse mirasçılar ölümden başlayarak bir yıl içinde bu hakkı kullanabilir (TBK m.297). Taşınmaz hala bağışlananın adına kayıtlıysa geri alma, tapu iptali ve tescil davasıyla sonuçlandırılır.

Kadastrodan Önceki Sebeplerde On Yıllık Süre

Kesinleşen kadastro tutanaklarındaki haklara ve sınırlara, tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak itiraz edilemez ve dava açılamaz (3402 sayılı Kadastro Kanunu m.12/3). Bu süre hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, kadastroda 1971’de başkası adına tescil edilen bir taşınmaz için 2022’de açılan davada, davacıların taşınmazı babalarından beri kullandıklarını ve tescilin yolsuz olduğunu ileri sürmelerine rağmen davanın on yıllık hak düşürücü süre nedeniyle reddini onamıştır (Yargıtay 1. HD, E.2023/6607, K.2024/1519, 26.02.2024). Süre yalnız kadastrodan önceki sebepleri kapsar; kadastrodan sonra yapılan bir sahte satış veya muvazaalı devir bu süreye tabi değildir. Kadastro tespitine askı ilanı süresinde itiraz edilmesi ise ayrı bir yoldur; buradaki on yıllık süre, tutanaklar kesinleştikten sonra açılacak davalar içindir.

Satış Vaadi ve İnançlı İşlemde On Yıllık Zamanaşımı

Satış vaadi ve inanç sözleşmesine dayanan tescil talepleri, mevcut bir mülkiyet hakkına değil, karşı tarafın devir borcuna dayanır. Kanunda özel bir süre olmadığından on yıllık genel zamanaşımı uygulanır (TBK m.146) ve süre borcun muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149). Zamanaşımı bir savunmadır; davalı ileri sürmedikçe hakim bunu kendiliğinden dikkate almaz.

Satış vaadi sözleşmesine dayalı tescil

Noterde düzenleme şeklinde yapılan satış vaadi sözleşmesinde satıcı tapuda devirden kaçınırsa alıcı cebri tescil davası açar. Taşınmaz alıcıya teslim edilmiş ve alıcı onu malik gibi kullanıyorsa, on yıl geçmiş olsa bile satıcının zamanaşımı savunması dürüstlük kuralı gereği dinlenmez. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 1994 tarihli sözleşmeye dayanılarak 2015’te açılan bir davada bedelin ödendiğini ve taşınmazın teslim edildiğini esas alan kabul kararını onamıştır (Yargıtay 7. HD, E.2024/2421, K.2024/3762, 11.09.2024). Şerhin süresi ve bedelin depo edilmesi gibi ayrıntıları satış vaadi sözleşmesi ve cebri tescil yazımızda anlattık.

İnançlı işlem

İnançlı işlemde taşınmaz teminat veya yönetim gibi bir amaçla güvenilen kişiye devredilir ve amaç gerçekleşince geri verilmesi kararlaştırılır. İnanç sözleşmesi kural olarak yazılı delille ispatlanır (05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı). İadeye dayanan tapu iptali ve tescil davası on yıllık zamanaşımına tabidir; ancak süre devir tarihinden değil, iade ümidinin yitirildiği andan başlar:

İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil davalarında zamanaşımı, davacı tarafın inanç sözleşmesi gereğince taşınmazın kendisine iade edileceği ümidinin bittiği anda başlar.

Yargıtay 7. HD, E.2023/3629, K.2024/3023, 29.05.2024

Aynı kararda taşınmazlar 1975’te kredi alınabilmesi için devredilmiş ve 1981’de iade edileceği taahhüt edilmişti; dava 2020’de açıldı. Karşı taraf iadeyi açıkça reddetmediği ve aralarında bir uyuşmazlık doğmadığı için Yargıtay ümidin dava tarihinde yitirildiğini kabul etmiş, davayı zamanaşımından reddeden kararı bozmuştur. İspat kuralları ve sık görülen inanç ilişkileri için inançlı işlem yazımıza bakabilirsiniz.

Önalım Davasında Üç Ay ve Bir Yıl

Paylı mülkiyette bir paydaş payını üçüncü kişiye satarsa öteki paydaşlar önalım hakkını dava yoluyla kullanır; davanın kabulü, alıcı adına olan payın iptali ve davacı adına tescili sonucunu doğurur. Satış, alıcı veya satıcı tarafından paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her halde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer (TMK m.733/4).

Bir yıllık üst sınır 25 Aralık 2025’te Resmi Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanun’la getirilmiştir. Aynı Kanun’la eklenen geçici madde uyarınca bu değişiklik, yürürlüğünden önce yapılmış satışlara uygulanmaz; bu satışlarda önceki iki yıllık üst sınır geçerlidir (TMK Geçici m.1). Süreler hak düşürücüdür; kesilmez ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bedelin yatırılması ve Anayasa Mahkemesinin rayiç bedel kararı için önalım davası yazımıza bakabilirsiniz.

Süresiz Davada da Hak Kaybettiren İki Durum

Süreye bağlı olmayan bir sebebe dayanan dava bile iki durumda tapu iptaliyle sonuçlanmayabilir. İkisi de zaman geçtikçe ortaya çıkma ihtimali artan risklerdir.

Taşınmazın iyiniyetli üçüncü kişiye geçmesi

Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023). Buna karşılık yolsuz tescili bilen veya bilmesi gereken kişi bu tescile dayanamaz (TMK m.1024). Kanun iyiniyeti karine olarak kabul ettiğinden alıcının kötüniyetli olduğunu davacı ispatlar. Yargıtay, taşınmazın çok sık el değiştirmesini ve rayiç değerin çok altında satılmasını kötüniyetin fiili karineleri olarak kabul eder (Yargıtay HGK, E.2025/307, K.2026/462, 09.09.2026).

Aynı kararda Hukuk Genel Kurulu, taşınmazı görmeye geldiğinde gerçek malik tarafından aldatıldığı konusunda uyarılan, buna rağmen kısa süre sonra taşınmazı satın alan kişinin, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermediği için tapuya güven ilkesinden yararlanamayacağına karar vermiştir. Dava açılırken taşınmazın devrini önlemek için ihtiyati tedbir istenmesi (HMK m.389) bu riske karşı en pratik önlemdir.

Kayıt malikinin on yıllık iyiniyetli zilyetliği

Geçerli bir hukuki sebep olmaksızın tapu kütüğüne malik olarak yazılan kişi, taşınmaz üzerindeki zilyetliğini davasız ve aralıksız olarak on yıl süreyle ve iyiniyetle sürdürürse, onun bu yolla kazandığı mülkiyet hakkına itiraz edilemez (TMK m.712). Bu hüküm, yolsuz tescile karşı açılacak dava için dolaylı bir süre sınırı oluşturur; ancak kayıt malikinin iyiniyetli olmasını şart koşar. Muvazaalı işlemin tarafı ya da vekaletin kötüye kullanılmasına katılan kişi kural olarak bu şartı karşılamaz.

Yukarıda değinilen 33 yıllık muris muvazaası davasında karşı oy, TMK m.712’ye dayanarak davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuş; Daire çoğunluğu ise kabul kararını onamıştır (Yargıtay 7. HD, E.2025/1700, K.2026/714, 10.02.2026). Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarda yirmi yıllık olağanüstü zamanaşımıyla tescil istenebilir (TMK m.713); bu, bir dava açma süresi değil, mülkiyetin kazanılması için aranan zilyetlik süresidir.

Süresiz tapu iptali davasında iki engel: iyiniyetli üçüncü kişinin korunması ve on yıllık iyiniyetli zilyetlik
Süreye bağlı olmayan davada bile iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı ve kayıt malikinin on yıllık iyiniyetli zilyetliği tapu iptalini engelleyebilir.

Tapu İptali Mümkün Değilse Tazminat ve Süresi

Taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye geçtiği için tapu iptali mümkün değilse, iyiniyetli kişilerin kazandığı haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır (TMK m.1025/2). Hak sahibi zararını, yolsuz tescile yol açan ve taşınmazı elden çıkaran kişiden isteyebilir. Bu istemin süresi, dayandığı hukuki ilişkiye göre ayrıca belirlenir. Bu nedenle dava dilekçesinde tapu iptali ve tescil talebiyle birlikte, mümkün olmazsa tazminat talebinin terditli olarak ileri sürülmesi önerilir.

Zarar tapu sicilinin tutulmasından doğmuşsa Devlet sorumludur ve dava tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür (TMK m.1007). Kanunda bu dava için özel bir süre yoktur. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, on yıllık genel zamanaşımının mülkiyet kaybının kesinleştiği tarihten itibaren işlediğini ve davanın Hazineye karşı açılacağını belirtmiştir. İzmir’deki bir taşınmazın tapusunun orman sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle iptal edildiği, kararın 1984’te kesinleştiği olayda 2022’de açılan tazminat davası zamanaşımı nedeniyle reddedilmiştir (Yargıtay 5. HD, E.2026/1129, K.2026/12045, 25.06.2026).

Süre Hesabında Sık Yapılan Hatalar

  • Süreyi devir tarihinden saymak. Aldatma ve yanılmada süre öğrenmeden, korkutmada korkutmanın etkisinin kalkmasından, inançlı işlemde iade ümidinin yitirilmesinden, kadastroda tutanağın kesinleşmesinden başlar.
  • Her tapu iptali davasını süresiz saymak. Önalım, aldatma, aşırı yararlanma, bağışlamanın geri alınması ve kadastrodan önceki sebepler hak düşürücü sürelere tabidir; bu süreler kesilmez.
  • Tek bir sebebe sıkışmak. Aynı olay ehliyetsizlik, aldatma ve muvazaa iddialarını birlikte taşıyabilir. Sebeplerin dava dilekçesinde baştan gösterilmesi, birinin süresi dolmuş olsa bile ötekilerin incelenmesini sağlar.
  • Tedbir istememek. Dava sürerken taşınmaz iyiniyetli birine devredilirse tapu iptali istenemez hale gelebilir. Dava ile birlikte ihtiyati tedbir istenmelidir.
  • Tazminatı terditli istememek. Tapu iptali mümkün olmazsa ayrı bir dava açmak hem zaman hem masraf kaybıdır; tazminat talebi aynı dilekçede ikinci sırada ileri sürülebilir.
  • Muris muvazaası ile tenkisi karıştırmak. Muvazaa iddiası süresizdir; tenkis davası ise öğrenmeden bir yıl, her halde on yıl içinde açılmalıdır. İki talep terditli olarak birlikte ileri sürülebilir.

Süre hesabı belgeler görülmeden yapılamaz: tapu kayıtlarının geçmişi, devir sözleşmesi, varsa vekaletname ve noter bildirimleri, kadastro tutanakları ve öğrenmeyi gösteren yazışmalar birlikte değerlendirilmelidir. Tapu iptali ve tescil davalarındaki çalışma biçimimizi tapu iptali ve tescil davaları sayfasında anlattık; gayrimenkul uyuşmazlıklarına ilişkin diğer yazılarımıza gayrimenkul hukuku sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tapu iptal davası zamanaşımı var mı?

Davanın dayandığı sebebe göre değişir. Yolsuz tescil, ehliyetsizlik, muris muvazaası ve vekaletin kötüye kullanılmasına dayanan tapu iptali ve tescil davaları zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Aldatma, yanılma ve korkutmada bir yıllık, kadastrodan önceki sebeplerde on yıllık, önalımda üç aylık ve bir yıllık hak düşürücü süreler vardır. Satış vaadi ve inanç sözleşmesine dayanan tescil talepleri on yıllık zamanaşımına tabidir.

Tapu iptal davası kaç yıl içinde açılmalı?

Süreye bağlı olmayan sebeplerde bir yıl sınırı yoktur. Aldatma ve yanılmada öğrenmeden, korkutmada etkisinin kalkmasından itibaren bir yıl; aşırı yararlanmada bir yıl ve her halde beş yıl; kadastrodan önceki sebeplerde tutanağın kesinleşmesinden on yıl; önalımda bildirimden üç ay ve her halde satıştan bir yıl (25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda iki yıl) içinde dava açılmalıdır.

20 yıl önce yapılan tapu satışı iptal edilebilir mi?

Satış muvazaalıysa, sahte vekaletname veya sahte belgeyle yapıldıysa, satan kişi ehliyetsizse ya da vekil görevini kötüye kullandıysa, aradan geçen süre tek başına davayı engellemez. Ancak taşınmaz bu sürede iyiniyetli bir alıcıya geçtiyse onun kazanımı korunur; tapuya geçerli bir sebep olmadan yazılan kişi on yıl iyiniyetle zilyet olduysa mülkiyetine itiraz edilemez (TMK m.712). Aldatma veya kadastro öncesi sebepler gibi süreli hallerde süre dolmuş olabilir.

Hile ile yapılan tapu devrinde dava süresi ne zaman başlar?

Süre devir tarihinden değil, aldatmanın öğrenildiği tarihten başlar ve bir yıldır (TBK m.39). Yargıtay, davacının bildirdiği öğrenme tarihinin esas alınacağını, daha önce öğrenildiğini iddia eden davalının bunu ispat etmesi gerektiğini kabul eder. Hak, karşı tarafa bildirimle, def’i yoluyla veya dava açılarak kullanılabilir.

Kadastrodan önceki sebeplere dayalı davada süre nedir?

Kesinleşen kadastro tutanaklarına, tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak itiraz edilemez ve dava açılamaz (3402 sayılı Kadastro Kanunu m.12/3). Bu süre hak düşürücüdür; tescilin yolsuz olduğu ileri sürülse de süre geçtikten sonra açılan dava reddedilir.

Satış vaadi sözleşmesine dayalı tescil davası zamanaşımına uğrar mı?

Evet, on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Ancak taşınmaz alıcıya teslim edilmiş ve alıcı onu malik gibi kullanıyorsa, satıcının zamanaşımı savunması dürüstlük kuralı gereği dinlenmez. Zamanaşımı davalı tarafından ileri sürülmezse hakim bunu kendiliğinden dikkate almaz.

İnançlı işlemde zamanaşımı ne zaman başlar?

İnanç sözleşmesine dayanan tapu iptali ve tescil davası on yıllık zamanaşımına tabidir. Süre devir tarihinden değil, taşınmazın iade edileceği ümidinin yitirildiği andan başlar. Karşı taraf iadeyi açıkça reddetmemiş ve taraflar arasında uyuşmazlık doğmamışsa Yargıtay bu anı dava tarihi olarak kabul eder.

Taşınmaz üçüncü kişiye satıldıysa tapu iptali istenebilir mi?

Üçüncü kişi tapu kaydına iyiniyetle dayanarak taşınmazı edindiyse kazanımı korunur ve tapu iptali istenemez (TMK m.1023). Yolsuzluğu bilen veya bilmesi gereken alıcıya karşı ise iptal istenebilir (TMK m.1024). Kötüniyeti davacı ispatlar; çok sık el değiştirme ve rayiç değerin çok altında bedel önemli karinelerdir. İptal mümkün değilse tazminat istenir.

Tapu iptal edilirse Hazineden tazminat istenebilir mi?

Zarar tapu sicilinin tutulmasından doğmuşsa Devlet sorumludur (TMK m.1007) ve dava Hazineye karşı, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Yargıtay’a göre bu davada on yıllık genel zamanaşımı uygulanır ve süre mülkiyet kaybının kesinleştiği tarihten başlar.