İzmir Muris Muvazaası Avukatı: saklı paylarınızın korunması için hukuki destek.
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırma kastıyla yaptığı görünüşte satış işlemlerine karşı açılan tapu iptal ve tescil davalarının her aşamasında — delil toplamadan tescile kadar — yanınızdayız.
Bu sayfa, muris muvazaası davasının şartlarını, ispatını, İzmir’deki dava sürecini, davalı savunmalarını ve doğru dava türünün nasıl belirlendiğini bir arada ele alır. En sık sorulan altı konunun kısa yanıtı aşağıdadır.
- Dava açma süresi
- Muris muvazaası davalarında zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur; dava mirasın açılmasından yıllar sonra da açılabilir.
- Dava açabilecekler
- Saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm mirasçılar dava açabilir; yasal mirasçı sıfatı yeterlidir.
- Görevli ve yetkili mahkeme
- Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir ve kesindir (HMK m. 12).
- İhtiyati tedbir
- Taşınmazın dava sırasında üçüncü kişilere devrini önlemek için dava dilekçesiyle birlikte tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulması talep edilir (HMK m. 389 vd.).
- Harç
- Dava nispi harca tabidir; peşin harç, taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden hesaplanır.
- Yargılama süresi
- İlk derece yargılaması çoğu zaman bir yılı aşar; istinaf ve temyiz süreyi uzatır. Bu süreler gözleme dayalıdır, taahhüt niteliği taşımaz.
Muris muvazaası nedir?
Muris muvazaası, miras bırakanın (murisin) mirasçılarından mal kaçırma kastıyla, taşınmazını görünüşte satış — gerçekte ise bağışlama — yoluyla bir kişiye devretmesi durumudur. Tarafların gerçek iradeleri ile dış dünyaya yansıttıkları irade birbirinden farklı olduğundan, görünüşte yapılan satış işlemi geçersiz; gizli bağışlama ise şekil şartına uyulmadığı için yine geçersizdir.
Bu hukuki müessesenin temeli Türk Borçlar Kanunu m. 19’daki muvazaa düzenlemesi ile Yargıtay’ın 1.4.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’na dayanır. 1974 İBK, mirasçıların tapu iptali talebinde bulunabileceğini açıkça hükme bağlamış ve bugün uygulamada bağlayıcı bir kılavuz olarak kullanılmaktadır. Kavramın unsurları, Yargıtay kararları ve ispat ölçütlerinin ayrıntılı incelemesi için muris muvazaası rehberimize göz atabilirsiniz; bu sayfa davanın İzmir’de nasıl yürütüldüğüne odaklanır.
Türkiye’de tapu iptal davalarının önemli bir kısmı muris muvazaası iddiasına dayanır. Davanın başarısı, mal kaçırma kastının ve görünüşte sözleşmenin gerçek iradeyi yansıtmadığının delillerle ortaya konulmasına bağlıdır.
“… bir kimsenin mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacı ile gerçekte bağışlamak istediği tapu sicilinde kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun gerçekleşmiş bulunması halinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların görünürdeki satış sözleşmesinin Borçlar Kanunu’nun 18 inci maddesine dayanarak muvazaalı olduğunu ve gizli bağış sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabilmelerine olanak veren hukuki bir olgu”
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 01.04.1974 T., 1974/1 E., 1974/2 K. (Yargıtay 1. HD, 2023/738 E., 2024/1802 K. aktarımıyla)
Davanın hukuki şartları
Muris muvazaası iddiasına dayalı tapu iptal davasının başarılı olabilmesi için aşağıdaki dört unsurun birlikte bulunması gerekir.
Görünüşte sözleşme
Tapuda yapılan satış (ya da ölünceye kadar bakma) sözleşmesi resmi olarak mevcuttur — şeklen tamamlanmıştır ve tapu siciline işlenmiştir.
Gizli sözleşme: bağışlama
Tarafların gerçek iradesi karşılıksız devir, yani bağışlamadır. Görünüşteki satış bedeli hiç ödenmemiş ya da göstermelik bir miktarla sınırlı kalmıştır.
Mirasçıdan mal kaçırma kastı
Murisin işlemi yapma sebebi, ölümü halinde mirasçıların mal varlığından pay almasını engellemektir. Bu kast, dolaylı delillerle ispat edilebilir.
Davacının sıfatı
Yargıtay 1974 İBK’sı uyarınca saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm mirasçılar dava açabilir — yasal mirasçı sıfatı yeterlidir.
Muvazaa nasıl ispat edilir?
Yazılı delil zorunluluğu yoktur. Mahkemeler aşağıdaki unsurların bir arada değerlendirilmesi sonucunda muvazaayı kabul eder.
Murisin mali durumu
Miras bırakanın o tarihte taşınmazı satmaya zorunlu olup olmadığı, başka mal varlığı, gelir kaynakları ve ihtiyaçları araştırılır.
Bedel ile değer farkı
Tapuda gösterilen satış bedelinin, devir tarihindeki gerçek piyasa değerine göre fahiş ölçüde düşük olması muvazaa lehine güçlü bir karinedir.
Alıcının ödeme gücü
Alıcı sıfatındaki kişinin o tarihte taşınmazı bedelle alabilecek mali güce sahip olup olmadığının banka kayıtları üzerinden değerlendirilmesi.
Akrabalık ilişkisi
Devrin yapıldığı kişi ile muris arasındaki akrabalık derecesi, yakınlık veya bakım/duygusal bağ; mal kaçırma kastının değerlendirilmesinde belirleyicidir.
Devir öncesi-sonrası davranışlar
Murisin taşınmazı kullanmaya devam etmesi, geliri tahsil etmesi, masraflarını ödemesi gibi davranışlar görünüşte satışın sahteliğine işaret eder.
Tanık beyanları
Aile fertleri, komşular ve tarafların yakın çevresinin devrin amacı, mali durum ve gerçek anlaşmanın niteliğine ilişkin beyanları.
Sık karşılaşılan senaryolar
Müvekkillerimizin getirdiği dosyalarda en sık rastladığımız muvazaa örüntüleri.
Çocukların birine tek başına devir
Muris hayattayken tüm ya da en değerli taşınmazını çocuklarından birine satış göstererek devretmesi. Diğer çocuklar miras açıldıktan sonra paylarını alamadıklarını fark eder.
İkinci eş veya birlikte yaşanan kişiye devir
Yeniden evlenme ya da ileri yaşta birlikte yaşama döneminde, önceki evliliğinden olan çocukların mirasından mahrum kalması için yapılan toplu devirler.
Erkek çocuklara devir, kız çocuklarını yoksun bırakma
Geleneksel kalıpların etkisiyle taşınmazların yalnızca erkek çocuklara devredilmesi; kız çocukların mirastan saklı paylarının dahi haricine bırakılması.
Hastalık ya da ölüme yakın yapılan toplu devirler
Murisin sağlık durumu kötüleştiğinde veya vefatından kısa süre önce yapılan birden fazla taşınmazın aynı kişiye veya birkaç kişiye paylaştırılarak devri.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi kılığında bağışlama
Tapuda satış yerine “ölünceye kadar bakma” sözleşmesi gösterilse de, bakma yükümlülüğünün gerçekte yerine getirilmediği, devrin karşılıksız bağışlama niteliğinde olduğu durumlar.
Tapuda satış var, banka kaydı yok
Tapudaki resmi satış bedeli yüksek olmakla birlikte, banka hesap dökümlerinde herhangi bir para hareketi bulunmaması; satış bedelinin elden ödendiği iddiasının ispatlanamaması.
Muvazaa davası nasıl ilerler?
Beş aşamalı, her adımı yazılı raporlanan bir süreç. Mali durum araştırması ve banka hareketleri en kritik halkalar.
Veraset ve tapu kayıtlarının incelenmesi
Veraset ilamının çıkartılması, taşınmazın geçmiş kayıtlarının tapu müdürlüğünden alınması ve tüm mirasçılar ile saklı pay durumlarının belirlenmesi.
Mali durum ve banka araştırması
Muris ve alıcının dava tarihindeki banka hesap hareketleri, vergi kayıtları, gayrimenkul portföyü ve sair gelir kaynaklarının mahkeme aracılığıyla araştırılması.
Dava açılması ve ihtiyati tedbir
Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açılması ve taşınmazın 3. kişilere devrini engellemek için tapu kütüğüne ihtiyati tedbir şerhi konulması.
Tahkikat: tanık ve bilirkişi
Tarafların ve tanıkların dinlenmesi, gayrimenkul değerleme bilirkişisi raporu, gerekirse psikiyatrik bilirkişi incelemesi ve banka hareketlerinin tahliline ilişkin uzman incelemesi.
Karar, istinaf ve tescil
İlk derece mahkemesi kararının ardından gerektiğinde Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) ve Yargıtay (temyiz) süreçlerinin yürütülmesi; kesinleşen kararın tapuda tescili.
İzmir’de muris muvazaası davası: mahkeme, yetki, süre ve masraf
Dosyanın İzmir’de hangi mahkemede, hangi adımlarla ve hangi giderlerle ilerlediğine ilişkin pratik bilgiler.
Görevli ve yetkili mahkeme
Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir ve kesindir (HMK m. 12). Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Konak ve Narlıdere ilçelerindeki taşınmazlar için İzmir Adliyesi, Karşıyaka ve Çiğli için Karşıyaka Adliyesi, diğer ilçelerdeki taşınmazlar için ilgili ilçe adliyesinin asliye hukuk mahkemesi görevlidir. İzmir Adliyesinin asliye hukuk mahkemeleri 1 Eylül 2026’dan bu yana Konak’taki Halkapınar Ek Hizmet Binasındadır (İzmir adliyeleri rehberi). İstinaf incelemesi İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nde yapılır.
Dava öncesi hazırlık
İlk görüşmede veraset ilamı, taşınmazın güncel ve geçmiş tapu kayıtları (akit tablosu dahil), varsa banka dekontları ve murisin mali durumuna ilişkin belgeler incelenir; dosyanın muvazaa yönünden değerlendirmesi ve izlenecek yol yazılı olarak paylaşılır. Belgelerin bir kısmı dava açıldıktan sonra mahkeme aracılığıyla celbedilir.
İhtiyati tedbir
Taşınmazın dava sırasında üçüncü kişilere devrini önlemek için dava dilekçesiyle birlikte tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulması talep edilir (HMK m. 389 vd.). Mahkeme teminat isteyebilir; tedbir kararı tapu müdürlüğüne yazılarak uygulanır.
Harç ve yargılama giderleri
Dava nispi harca tabidir; peşin harç, taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden hesaplanır. Keşif, tapu ve banka yazışmaları ile bilirkişi (değerleme, gerekirse mali inceleme) giderleri yargılama sırasında avans olarak yatırılır. Bu kalemler taşınmaz sayısına ve değerine göre değişir; görüşmede dosyanıza özgü tahmini bir gider tablosu çıkarılır.
Süre
Muris muvazaası davalarında zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur; dava mirasın açılmasından yıllar sonra da açılabilir. Yargılama süresi ise tapu ve banka kayıtlarının celbi, tanık dinlenmesi, keşif ve bilirkişi aşamalarına bağlıdır; ilk derece yargılaması çoğu zaman bir yılı aşar, istinaf ve temyiz süreyi uzatır. Bu süreler gözleme dayalıdır, taahhüt niteliği taşımaz.
Bunun istisnası, mirasbırakanın taşınmazın kadastro tespitinden önce ölmesidir: bu durumda kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanan dava, kadastro tutanağının kesinleştiği tarihten itibaren on yıl içinde açılmalıdır (3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 12/3; Yargıtay 1. HD, E. 2021/733, K. 2022/799, 07.02.2022). Miras davalarındaki diğer süreleri miras davalarında zamanaşımı ve hak düşürücü süreler yazımızda tek tabloda topladık.
Birlikte açılan talepler
Dava, terditli olarak tenkis talebiyle birlikte açılabilir; taşınmaz iyi niyetli üçüncü kişiye devredilmişse bedel talebi, karar sonrasında mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti kalıyorsa ortaklığın giderilmesi gündeme gelir. Devrin ölünceye kadar bakma sözleşmesi kılığında yapıldığı hallerde sözleşmenin iptali ayrıca değerlendirilir.
Dava için istenen belgeler
İlk değerlendirme için şu belgelerin müvekkil tarafından temin edilmesi yeterlidir: mirasçılık belgesi (noterden veya sulh hukuk mahkemesinden), murisin nüfus kayıt örneği, dava konusu taşınmazın tapu kaydı ve biliniyorsa devir tarihi, murisin devir tarihindeki gelirine ilişkin bilgiler (emekli aylığı, kira geliri vb.), varsa ödeme dekontları ve devrin amacına tanık olan kişilerin bilgileri. Hangi belgenin nereden alınacağı görüşmede ayrıca tarif edilir. Kişisel başvuruyla alınamayan resmi senet örnekleri, banka hesap hareketleri ve vergi kayıtları dava sırasında mahkeme aracılığıyla celbedilir.
Davalı tarafın savunmaları: dava size karşı açıldıysa
Muris muvazaası davası, taşınmazı muristen devralan kişi için de ciddi sonuçlar doğurur. Davalı vekilliğinde savunma, devrin gerçek amacını ortaya koyan delillere dayanır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin bu savunmalara ilişkin güncel kararları için muris muvazaası rehberimizdeki karar derlemesine bakabilirsiniz.
Gerçek satış ve ödenen bedel
Devrin gerçek bir satış olduğu; bedelin ödendiğini gösteren banka kayıtları ve davalının o tarihteki gelir ve birikimleriyle ispatlanabilir. Tapuda gösterilen bedelin düşük olması tek başına muvazaa sonucuna götürmez; mahkeme bedel farkını alıcının ödeme gücü ve murisin satış ihtiyacıyla birlikte değerlendirir.
Paylaştırma (denkleştirme) amacı
Murisin malvarlığını sağlığında mirasçıları arasında paylaştırdığı ve davacıya da taşınmaz veya para olarak kazandırma yaptığı ileri sürülebilir. Bu savunmada mutlak eşitlik aranmaz; ancak paylaştırmanın tüm mirasçıları kapsaması ve değerler arasında makul bir denge bulunması gerekir.
Bakım ve minnet
Davalının murise uzun süre baktığı ve devrin bu bakım karşılığında minnet duygusuyla yapıldığı savunulabilir. Bu savunmanın davalı tarafından açıkça ileri sürülmesi ve ispatlanması gerekir; ileri sürülmemiş bir bakım savunması mahkemece kendiliğinden kabul edilemez (Yargıtay 1. HD, E. 2025/5068, K. 2026/2888, T. 09.04.2026). Bakımın yoğunluğu ile devredilen değer arasında makul bir oran aranır.
Davacıya yapılmış kazandırmalar
Mal kaçırma kastı her davacı mirasçı yönünden ayrı ayrı değerlendirilir. Murisin vasiyet, bağış veya başka bir yolla kazandırma yaptığı mirasçı yönünden mal kaçırma kastının bulunmadığı sonucuna varılabilir; bu durumda dava o mirasçı yönünden reddedilebilir.
Amaç alacaklılardan mal kaçırmaksa
Devrin gerçek amacı mirasçılardan değil, murisin alacaklılarından mal kaçırmaksa (örneğin vergi borcu nedeniyle haciz riskine karşı yapılan devirler) 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uygulanmaz ve muris muvazaasından söz edilemez. Bu tür devirlere karşı alacaklıların başvurabileceği yol tasarrufun iptali davasıdır.
Taşınmazı sonradan edinen kişi
Taşınmazı muvazaalı devirden sonra tapu siciline güvenerek ve devrin muvazaalı olduğunu bilmeden edinen kişi TMK m. 1023 uyarınca korunur. Taraflarla yakın akrabalığı bulunan veya durumu bilen ya da bilmesi gereken kişi ise bu korumadan yararlanamaz.
Muris muvazaası mı, başka bir dava mı?
Mirastan mal kaçırıldığı düşünülen her dosya muris muvazaasına dayanmaz. Yanlış dava türünün seçilmesi davanın reddine yol açabileceğinden, devrin hukuki niteliği dava açılmadan önce belirlenir.
Tapuda satış veya bakım sözleşmesi görünüyorsa
Murisin kendi adına kayıtlı taşınmazını satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi göstererek devretmesi, muris muvazaasının tipik görünümüdür. Dava, tapu iptali ve miras payı oranında tescil istemiyle açılır.
Bağış açıkça yapılmışsa: tenkis
Murisin taşınmazını tapuda açıkça bağışlaması halinde gizlenen bir işlem bulunmadığından muvazaa iddiası ileri sürülemez. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir; bu dava TMK m. 571’deki hak düşürücü sürelere tabidir.
Murisin parasıyla başkası adına alınan taşınmaz
Murisin bedelini kendisi ödeyerek üçüncü kişiden satın aldığı taşınmazı doğrudan bir mirasçısı adına tescil ettirmesi gizli bağış niteliğindedir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, bu durumda 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararının doğrudan uygulanmayacağını, koşulları varsa tenkis yoluna gidilebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 1. HD, E. 2025/5068, K. 2026/2888, T. 09.04.2026).
Trampa (karşılıklı değişim)
Murisin taşınmazını başka bir taşınmazla değiştirdiği trampa işlemlerinde de, aynı karara göre 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uygulanmaz.
Murisin ayırt etme gücü yoksa: ehliyetsizlik
Devir tarihinde murisin ayırt etme gücünden yoksun olduğu iddia ediliyorsa dava ehliyetsizliğe dayanır; ayırt etme gücü bulunmayan kişinin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz (TMK m. 15). Bu iddia sağlık kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle araştırılır.
Bedeli davacı ödediyse: inanç sözleşmesi
Taşınmazın bedelini davacının kendisi ödediği halde taşınmaz murisin veya başka bir kişinin adına tescil edilmişse uyuşmazlık muris muvazaasına değil inanç sözleşmesine dayanır. 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bu iddia kural olarak yazılı delille ispatlanır. Ayrıntılar için inançlı işlem rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Muris muvazaası davası açmadan önce müvekkillerimizin en çok sorduğu sorular.
Bu konudaki rehberlerimiz
Muris muvazaası ve bağlantılı konuları ayrı yazılarda ayrıntılı olarak ele alıyoruz; aradığınız başlığı aşağıdaki listeden seçebilirsiniz.
İlgili çalışma alanları
Muris muvazaasıyla yakından ilişkili gayrimenkul ve miras hukuku konuları.
Muvazaa şüphesi taşıyan dosyanızı 30 dakikada birlikte değerlendirelim
Veraset ilamınız, tapu kayıtları ve elinizdeki belgelerle birlikte gelin — mali durum araştırmasının nasıl yapılacağını ve ihtiyati tedbirin gerekliliğini birlikte planlayalım.
